وزارت امور خارجه آمریکا پنجشنبه ۱۵ آبان به وقت محلی در سایت خود اعلام کرد گروهک «جنبش اسلامی ترکستان شرقی» را از فهرست گروه‌های تروریستی خود حذف می‌کند. به دنبال آن، وزارت امور خارجه چین نیز مخالفت خود را با این اقدام ابراز کرد.

به گزارش رادیو بین‌المللی چین، در پی نفوذ جریان «پان ترکیسم» به شین جیانگ یعنی از آخر قرن ۱۹ تا ابتدای قرن ۲۰، جدایی طلبان در داخل و خارج از کشور نیز آغاز به تشویق ایجاد رژیمی به نام «ترکستان شرقی» و جدایی شین جیانگ از چین کرده‌اند. براثر آن، گروهک «جنبش اسلامی ترکستان شرقی» (ETIM) در سال ۱۹۹۷ توسط حسن محسوم (به اویغوری «ھەسەن مەخسۇم») تاسیس شد. محسوم اصالتا اهل شهر «کاشغر» منطقه خودمختار اویغور شین جیانگ چین بود.

هرچند در سال ۲۰۰۳ حسن محسوم موسس گروهک ETIM توسط ارتش پاکستان به هلاکت رسید اما فعالیت‌های این گروه تروریستی در شین جیانگ ادامه داشته است.

این گروهک تروریستی تابحال حملات ترویستی بیشماری در شین جیانگ و دیگر شهرهای چین انجام داده که از میان آنها می توان به حمله به پل «جین شوی» میدان تیان آن من در سال ۲۰۱۳، حمله به ایستگاه راه آهن شهر «کوان مینگ» در سال ۲۰۱۴، انفجار انتحاری در ایستگاه راه آهن جنوب شهر «اورمچی» در ۳۰ آوریل ۲۰۱۴ و حمله به یک معدن زغال سنگ شهر آقسو (آکسو) و کشتار ۱۱ شهروند بیگناه در سال ۲۰۱۵ اشاره کرد. حملات تروریستی انجام شده توسط این گروهک قربانیان زیادی بر جای گذاشت و مردم شین جیانگ نیز به خاطر آن، مدتی طولانی با هراس و استرس زندگی کردند.

بدون شک، گروهک «جنبش اسلامی ترکستان شرقی» یک سازمان تروریستی و افراط‌‌گرا است. برای اینکه اعضا مایل به فدا کردن جان خود باشند، کادرهای گروهک به شستشوی مغزی آنها پرداخته و در این کار حتی دست به زنان و کودکان روی آورده و آنها را برای انجام حملات تروریستی آموزش می‌دهند.

گروهک «جنبش اسلامی ترکستان شرقی» عمدتا در شین جیانگ و مناطق مرزی چین با هشت کشور همسایه فعالیت می‌کند و در افغانستان و دیگر کشورهای منطقه پایگاه هایی ایجاد کرده است. این گروهک برای انجام آموزش ها وانجام حملات تروریستی، همکاری با طالبان و القاعده را آغاز کرد. پس از آغاز جنگ داخلی سوریه نیز گروهک فوق با داعش ارتباط برقرار نموده و عناصر خود را به سوریه اعزام کرد. گروهک «جنبش اسلامی ترکستان شرقی» یکی از گروه های تروریستی است که تروریستی بودنش توسط جامعه جهانی شناخته شده است.

گروهک «جنبش اسلامی ترکستان شرقی» مدتهاست که در لیست سازمانهای تروریستی سازمان ملل قرار دارد. با توجه به همکاری گروه «جنبش اسلامی ترکستان شرقی» با طالبان و القاعده، شورای امنیت در ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۲ نام این گروهک را به فهرست گروه تروریستی مورد تحریم که مطابق با قطعنامه های ۱۲۶۷ و ۱۳۹۰ ایجاد شده، اضافه کرد.

به علاوه، گروهک «جنبش اسلامی ترکستان شرقی» در فهرست سازمان‌های تروریستی بسیاری کشورها نیز قرار گرفته است. مثلا انگلستان در جولای ۲۰۱۶ و ترکیه در آگوست همان سال نام این گروهک را در فهرست های سازمان‌های تروریستی خود قرار دادند.

آمریکا که یکی از بنیانگذاران کمیته ۱۲۶۷ برای تحریم طالبان و القاعده بود، نیز یکی از اولین کشورهایی بود که تروریستی بودن گروهک «جنبش اسلامی ترکستان شرقی» را تأیید کرد. دولت «جرج دابلیو بوش» در آگوست ۲۰۰۲ این گروهک را گروه تروریستی معرفی کرده و هرگونه کمک دستگاه‌های دولتی و نهادهای خصوصی آمریکا به آن را منع کرد. این حتی زودتر از اقدام مشابه چین اتفاق افتاد زیرا وزارت امنیت عمومی چین در دسامبر ۲۰۰۳ این گروهک را گروه تروریستی اعلام کرد.

اما نکته قابل ذکر این است که رویکرد آمریکا نسبت به گروهک «جنبش اسلامی ترکستان شرقی» همیشه ثابت نبوده و چندین بار تغییر کرده بود.

مثلا در جولای ۲۰۰۴ آمریکا به بهانه «ناتوانی گروه در انجام حملات سازمان یافته» نام این گروهک را از لیست سازمان‌های تروریستی بین‌المللی خود حذف کرد اما در سپتامبر ۲۰۱۶ دوباره نام آن را به این فهرست اضافه نمود. این بار هم که واشنگتن دوباره می‌خواهد این ترفند را تکرار کند، بار دیگر نشان داده که آن برای مقابله با تروریسم سیاست یک بام و هوا را در پیش می‌گیرد و برای رسیدن به مقاصد خاص خود، از این مساله سوء استفاده می‌کند.

ترویسم تهدیدی پیشروی همه کشورهای دنیا است و بسیاری کشورها از جمله چین، افغانستان، ایران و آمریکا قربانی این جریان هستند. برای ریشه کنی تروریسم همکاری همه کشورهای دنیا ضروری و این امر نیز به نفع تمام کشورها است. اقدام جدید آمریکا بدون شک بر خلاف این رویکرد کلان بین‌المللی است و این هم قطعی است که واشنگتن به هیچ وجه به هدف خود یعنی سفید نمایی گروهکی تروریستی به بهانه «ناتوانی در انجام حملات سازمان یافته» نخواهد رسید.