در بحبوحه تنش‌ها بین پکن و اتحادیه اروپا، رئیس جمهوری فرانسه سفر رسمی خود را به چین با هدف پیشرفت در مساله اوکراین، تجارت و ایجاد توازن اقتصادی به پایان رساند؛ سفری که با وجود استقبال گرم میزبان، نتایج محدودی داشت.

به گزارش روز شنبه ایرنا، امانوئل مکرون دیروز (جمعه) چهارمین سفر رسمی خود به چین را از سال ۲۰۱۷ تاکنون به پایان رساند. او در این سفر کوشید تا همتای چینی خود شی جین پینگ را برای اقدام در مورد اوکراین و نیز ایجاد توازن تجاری با اروپا متقاعد کند. شبکه خبری «فرانس ۲۴» در گزارشی که به ارزیابی دستاوردهای این سفر اختصاص دارد، نوشت: سه روز برنامه و مذاکرات گسترده… برای نتیجه‌ای محدود.

این شبکه خبری در گزارش دیگری نوشت: مکرون روز جمعه، سفر خود را با لحنی صمیمی‌تر و آرام‌تر پس از گفت‌وگوهای چالش‌برانگیز روز پنجشنبه با همتای خود، در مورد اوکراین و تجارت به پایان رساند. مکرون در حالی از نشانه‌هایی از «اعتماد» متقابل و تمایل به «اقدام مشترک» سخن گفت که تنش‌های بین‌المللی افزایش می‌یابد و فقدان تعادل تجاری به نفع چین عمیق‌تر می‌شود.

اوکراین: دستی دراز شده بدون تعهدات ملموس

جنگ اوکراین بر سر مذاکرات این سفر سایه افکند. مکرون در نخستین اظهارنظر خود در چین، همکاری با این کشور را برای پایان دادن به جنگ در اوکراین «تعیین‌کننده» خواند. وی از همتای چینی خود خواست که «به نفع صلح و ثبات در جهان و در اوکراین (با اروپا) متحد شود». رئیس جمهوری چین نیز اطمینان داد که کشورش قصد دارد از طریق همکاری با فرانسه «از هرگونه دخالتی جلوگیری» و «مشارکت راهبردی کلی بین چین و فرانسه را پایدارتر کند.»

مکرون همچنین روز پنجشنبه در پکن از همتای چینی خود خواست تا با استفاده از «نفوذ» خود بر روسیه، برای پایان دادن به جنگ در اوکراین تلاش و فقدان تعادل تجاری با فرانسه و اروپا را اصلاح کند. شی جین پینگ در حالی که آمادگی خود را برای «حمایت از همه تلاش‌های صلح» اعلام کرد، مراتب اعتراض خود را به اتهامات مکرر حمایت چین از اقتصاد جنگی روسیه ابراز کرد و آن را «افتراآمیز» خواند.

«فرانس ۲۴» با اشاره به اظهارات مکرون مبنی بر اینکه در طرف چینی «تمایل به کمک به ثبات و صلح» را می‌بیند، گزارش داد: هیچ پیشرفت ملموسی حاصل نشده است. چین همچنان یکی از شرکای اصلی مسکو است، همچنان از آن کشور سوخت می‌خرد و هرگز تهاجم روسیه را محکوم نکرده است.

رئیس جمهوری فرانسه در مصاحبه‌ای با چندین رسانه، از جمله فرانس ۲۴ در چنگدو، اظهار داشت که دو کشور بر سر «تقویت» گفت‌وگوی دیپلماتیک بین وزرای خارجه «در هفته‌ها و ماه‌های آینده برای تهیه یک سند مشترک» توافق کرده‌اند.

ماری هولزمن (Marie Holzman) چین‌شناس و رئیس انجمن همبستگی چین، معتقد است که انتظارات در این باره نباید بالا باشد. او به فرانس ۲۴ گفت: نمی‌توان امید چندانی داشت: شی جین‌پینگ خیلی واضح گفته است که نمی‌تواند کار زیادی در مورد پوتین انجام دهد. او همچنین نگفت که قصد دارد خرید نفت از مسکو را متوقف کند.

دشواری ایجاد توازن در تجارت با چین

به گزارش، «فرانس ۲۴»، به نظر می‌رسد درخواست مکرون برای افزایش سرمایه‌گذاری چین در فرانسه، به همراه به اشتراک‌گذاری فناوری مشابه آنچه اروپایی‌ها در دوران رونق اقتصادی پکن انجام دادند، مورد توجه قرار گرفته است. توافقی در این راستا امضا شد و شی جین‌پینگ آمادگی خود را برای «افزایش سرمایه‌گذاری‌های متقابل» برای «محیط تجاری عادلانه» اعلام کرد.

این شبکه خبری در گزارش دیگری عنوان کرد: این سفر در عرصه اقتصادی نیز به هیچ توافق تجاری مهمی منجر نشد. شی جین پینگ سفارش ۵۰۰ هواپیمای ایرباس را که مدت‌ها مورد انتظار بود را تایید نکرد چرا که تحقق آن پکن را در مذاکرات تجاری خود با ایالات متحده تضعیف می‌کرد؛ آمریکا، پکن را برای خرید جدید از بوئینگ تحت فشار قرار داده است.

مکرون بر لزوم «تعادل مجدد» روابط اقتصادی تأکید کرد، زیرا پیش‌بینی می‌شود کسری تجاری فرانسه با چین در سال ۲۰۲۴ به ۴۷ میلیارد یورو برسد که طبق آمار وزارت خزانه‌داری، حدود نیمی (۴۶ درصد) از کل کسری فرانسه را تشکیل می‌دهد.

از نظر هولزمن، فرانسه در برابر چین در موضع ضعف قرار گرفته است، «اینکه از چینی‌ها می‌خواهیم کمی کمتر محصولات صادر و محصولات فرانسوی بیشتری وارد کنند، یعنی ما دیگر در موضع قدرت نیستیم».

لور پاله (Laure Pallez)، کارشناس روابط چین و اروپا، در گفت‌وگو با « فرانس ۲۴» به محدودیت‌های رویکرد فرانسه اشاره کرد و گفت: اقدام اخیر چین در مورد محدودیت واردات کنیاک، لبنیات و گوشت خوک، بخشی از یک مبارزه قدرت گسترده‌تر بر سر تعرفه‌های اروپایی است.

وی افزود: فرانسه در چارچوب اروپایی عمل می‌کند که در آن مسائل دیگر، به ویژه آنچه به خودروهای برقی تولید شده در چین مربوط است، اولویت دارند. فقدان تعادل قابل توجهی (در حوزه تجارت) وجود دارد.

اروپا و فقدان یک جبهه متحد در برابر پکن

این گزارش حاکی است: نبود رویکرد یکسان و هماهنگ در برابر چین در بین کشورهای اروپایی از انتقادات مهم کارشناسان است. در روزها و هفته‌های آینده، وزیر امور خارجه آلمان و نخست وزیر بریتانیا نیز قصد دارند از چین بازدید کنند، هر کدام با راهبرد خاص خود.

هولزمن معتقد است: یک سفر مشترک بسیار تأثیرگذارتر می‌بود. اروپا هرگز نتوانسته است در مذاکره با پکن در زمینه قراردادهای تجاری خود، یک جبهه متحد ارائه دهد. به همین دلیل است که اروپا شی جین پینگ را نگران نمی‌کند.

توافقنامه‌های امضا شده و دیپلماسی پاندا

با همه این تفاصیل، ۱۲ توافق‌نامه بین مکرون و همتای چینی‌اش در مورد جمعیت سالخورده، سرمایه‌گذاری‌های دوجانبه، انرژی هسته‌ای و حفاظت از پانداها امضا شد.

جنگل‌های سیچوان محل زندگی گونه‌های حفاظت‌شده متعددی هستند، از پلنگ برفی گرفته تا پانداهای غول‌پیکر. چین از طریق قرض دادن این خرس‌های سیاه و سفید به باغ‌وحش‌های کشورهای مختلف از ژاپن گرفته تا آلمان، این حیوان را به سفیر و نماد دوستی خود با سایر کشورها، تبدیل کرده است. توله‌هایی که در خارج از کشور متولد می‌شوند، چند سال بعد به مرکز پرورش و توانبخشی در طبیعت چنگدو باز می‌گردند.

فرانسه که پیشتر مجبور شده بود زوج پاندایی را به دلیل بیماری، ۲ سال پیش از موعد به مرکز حفاظت چنگدو بازگرداند، امیدوار بود که در این سفر موافقت چین را برای قرض گرفتن پانداهای جدید کسب کند.

رودولف دلور (Rodolphe Delord) مدیر باغ وحش «بووال» فرانسه در مرکز حفاظت از پانداهای چنگدو، اعلام کرد: ما مطمئناً پانداهای جدیدی دریافت خواهیم کرد. امیدوارم این انتقال خیلی سریع انجام شود. در هر صورت، حداکثر تا اوایل سال ۲۰۲۷ این انتقال صورت خواهد گرفت.

فرهنگ و آموزش؛ اهرمی نه چندان قدرتمند

سفر مکرون به چین همچنین همکاری‌های دانشگاهی را تقویت کرد، به ویژه در دانشگاه سیچوان که رئیس جمهوری فرانسه سفر خود را در آنجا به پایان رساند. پاریس امیدوار است در زمانی که ایالات متحده تحت رهبری دونالد ترامپ درهای خود را به روی دانشجویان خارجی می‌بندد، از دانشجویان چینی بیشتری میزبانی کند.

اما از نظر هولزمن، این گشودگی برای تحت تأثیر قرار دادن پکن کافی نخواهد بود، وی افزود: چینی‌ها اهمیت زیادی برای آموزش فرزندان خود قائل هستند، اما بعید می‌دانم این امر برای وادار کردن شی جین پینگ به دادن امتیاز به فرانسه کافی باشد.

مکرون در سفر اخیر خود امیدوار بود بتواند مواضع چین و اروپا را در مورد جنگ اوکراین، عناصر کمیاب و تجارت به‌هم نزدیک‌تر کند و حال از اخباری که از نتایج این سفر منتشر می‌شود، به نظر می‌رسد که دستاورد این سفر دست‌کم در مورد مواضع اصلی اروپا محدود بوده است.

مکرون پیشتر ۲ بار در دوره نخست ریاست جمهوری خود و در سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹، و یک بار دیگر در سال ۲۰۲۳ در دوره دوم ریاست جمهوری از چین بازدید کرده بود. در بهار ۲۰۲۴ نیز رئیس جمهوری چین به فرانسه سفر کرد.