ایسمارا وارگاس والتر، سفیر کوبا در بریتانیا، در گفتوگو با بن چاکو، سردبیر روزنامهٔ «مورنینگ استار»، از تشدید بحران ناشی از محاصرهٔ اقتصادی ایالات متحده علیه کوبا و همچنین خطر روبهافزایش جنگ سخن میگوید.
چرا ایالات متحده علیه “رائول کاسترو” اتهامهایی مطرح کرده است و واکنش نسبت به وارد کردن این اتهامها در کوبا چیست؟
ایسمارا وارگاس والتر،: این اتهامها ساختگی هستند و هیچ مبنای حقوقی، سیاسی، و اخلاقیای ندارند. دولت انقلابی کوبا این اقدام را با شدیدترین لحن محکوم کرده و تأکید کرده است ایالات متحده نه از نظر سیاسی و نه از نظر قضایی بهمنظور اقدام بر ضد رهبر انقلاب کوبا در زمینهٔ این اتهامها مشروعیت و صلاحیت لازم را ندارد. این اقدام تحریکآمیز و خصمانهٔ سیاسی در راستای منافع گروهی کوچک اما بانفوذ صورت میگیرد، گروهی که نه نمایندهٔ مردم ایالات متحده و نه حتی نمایندهٔ اکثریت کوباییهای مقیم آن کشور است. با اینحال، به دلیل ماهیت فاسد و نفوذپذیر نظام سیاسی ایالات متحده، محفلهای این گروه توانستهاند تأثیری نامناسب بر سیاستگذاریهای دولت آمریکا اِعمال کنند.
این اتهام به سرنگونی دو هواپیما در سال ۱۹۹۶ / ۱۳۷۵مربوط میشود، هواپیماهایی که حریم هوایی کوبا را نقض کرده بودند. از دیدگاه کوبا، مسئولیت کامل این رخداد متوجه ایالات متحده است. بین سالهای ۱۹۹۴ تا ۱۹۹۶/۱۳۷۳ تا ۱۳۷۵ دولت کوبا بیش از ۲۵ شکایت رسمی به وزارت خارجهٔ آمریکا، “ادارهٔ هوانوردی فدرال” (“FAA”)، و “سازمان بینالمللی هوانوردی غیرنظامی” (“ICAO”) ارائه کرد و همچنین پیامهایی مستقیم به رئیسجمهور وقت ایالات متحده ارسال کرد. در ۱۵ ژانویهٔ ۱۹۹۶/ ۱۳۷۵ کوبا دربارهٔ تداوم نقض مکرر حریم هوایی کوبا هشداری عمومی و صریح صادر کرد، اما دولت آمریکا تمامی این هشدارها را نادیده گرفت. در روز وقوع حادثه نیز مراکز کنترل هوایی ایالات متحده از انجام این پروازها آگاه بودند. مقامهای کوبایی تأکید میکنند که اقدام این کشور در چارچوب حق دفاع مشروع از حریم هوایی خود صورت گرفته است، حقی که بر اساس مادهٔ ۵۱ منشور سازمان ملل متحد، کنوانسیون ۱۹۴۴(۱۳۲۳) شیکاگو دربارهٔ هوانوردی غیرنظامی، و همچنین اصل شناختهشدهٔ حاکمیت کشورها بر حریم هوایی خود بهرسمیت شناخته میشود.
وارد کردن چنین اتهامی به رائول کاسترو از سوی دولتی که بنا بر گزارشهای منتشر شده قتل نزدیک به ۲۰۰ نفر و منهدم کردن ۵۷ شناور در آبهای بینالمللی بر پایهٔ اتهامهایی مرتبط با قاچاق مواد مخدر ــ اتهامهایی که هرگز در هیچ دادگاهی بهاثبات نرسیدهاند ــ مرتکب شده است، بهغایت ریاکارانه و مزورانه بهنظر میرسد. از منظر حقوق بینالملل این اقدامها مصداق اعدامهایی فراقضایی تلقی میشوند و بر اساس قوانین داخلی ایالات متحده نیز آنها را در زمرهٔ قتل میتوان طبقهبندی کرد. در کوبا، واکنش عمومی به این تحولات واکنشی مبتنی بر اتحاد و ایستادگی بوده است. مقامهای کوبایی و بخشهایی گسترده از جامعهٔ کوبا تأکید کردهاند که هرگونه تلاش برای بهرهبرداری سیاسی از چنین بهاصطلاح پروندهای علیه کشورشان با مقاومتی قاطع و گسترده مواجه خواهد شد.
س: آیا کوباییها هراس آن را دارند که ایالات متحده تلاش کند همانگونه که رئیسجمهور ونزوئلا را ربود عملیاتی مشابه را نیز علیه کوبا تکرار کند؟ اگر چنین اتفاقی بیفتد، آیا بهمعنای جنگ خواهد بود؟
ج: ایالات متحده در بهرهگیری از ساختن کیفرخواستهایی کیفری بهمنزلهٔ پوششی توجیهی بهمنظور انجام اقدامهایی نظامی علیه دولتهای مستقل سابقهای مبهم دارد. مقامهای آمریکایی رئیسجمهور مادورو را با استناد به یک کیفرخواست از سوی وزارت دادگستری آمریکا بازداشت کردند، اقدامی که مصداق تجاوزی مجرمانه و نشانهای از بیاعتنایی به منشور سازمان ملل و بنیادیترین اصول حقوق بینالملل دانسته میشود. در حال حاضر نیز تلاشهایی برای ایجاد چارچوب حقوقیای مشابه علیه کوبا در جریان است. مردم کوبا بار دیگر بر تعهد تزلزلناپذیرشان به دفاع از میهن و انقلاب سوسیالیستی تأکید میکنند. وحدت انقلابی در این کشور همچنان مستحکم و ناگسستنی توصیف میشود. در همین چارچوب، به دکترین “جنگ تمامی خلق” در حکم سازوکاری برای افزایش توان بازدارندگی و تحمیل هزینههایی سنگین بر هرگونه تجاوز و متجاوزی اشاره میشود. رئیسجمهور دیاز-کانل نیز تصریح کرده است هرگونه حملهٔ نظامی به خاک کوبا با پیامدهایی بسیار سنگین و غیرقابلپیشبینی همراه خواهد بود.
س: آیا شکست جنگ ایالات متحده علیه ایران به این معناست که ترامپ احتمالاً بهزودی به کوبا حمله خواهد کرد؟ چرا ایالات متحده در حال حاضر در جبهههای مختلف رویکردی تهاجمی در پیش گرفته است؟
ج: ترامپ بارها اعلام کرده است که “کوبا کشور بعدی کوبا است.” این سخنان از سوی خود او بیان شده است. این دولت، در مقام بخشی از دکترین سلطهطلبانهای منسجم همزمان علیه ونزوئلا، ایران، و کوبا کارزارهایی تهاجمی بهراه انداخته است، انجام تلاشی بهقصد احیای نظم جهانی تکقطبیای که بهزعم منتقدان توسط روندهای تاریخی منسوخ شده است. آنان [دولت آمریکا] کوبا را هدفی آسان تلقی میکنند، با این صورت ظاهر: کشوری از نظرِ اقتصادی شکننده، از نظرِ سیاسی منزوی، و از نظرِ نظامی عقبمانده. بااینحال، ارادهٔ انقلابی مردم کوبا را دستکم گرفتهاند، مردمی که بر استقلال کشورشان و مبارزه در راه آن تأکید میورزند و نزدیک به هفت دهه مقاومت را پشت سر گذاشتهاند.
رسانههای بزرگ و پرتیراژ بهطور فعال این روایت را ترویج کردهاند که تجاوز نظامی علیه کوبا امری اجتنابناپذیر است، روایتی که درپیش گرفتن اقدامهایی بر ضد کوبا را میتواند عادیسازی کند که از منظر حقوق بینالملل مصداق جنایت و نقض جدی قواعد بینالمللی دانسته میشوند. در همین حال نیز ایالات متحده در حال گستردن کارزاری از نشر اطلاعاتی نادرست است تا بهاین وسیله کوبا را مسئول بحرانی بشناساند که کاملاً ساخته و پرداخته واشنگتن است. مردم کوبا این واقعیت را درک میکنند. هر ناظر منصفی نیز باید به همین نتیجه برسد.
س:تأثیرِ محاصرهٔ کنونی اعمالشده از سوی ایالات متحده بر واردات انرژی و بر زندگی روزمره در کوبا چیست؟
ج: ایالات متحده ورودِ سوختِ مورد نیاز برای تولید برق، تولید غذا، حملونقل عمومی، خدمات بهداشتی، و جابهجایی کالاها به کوبا را مانع میشود، بهطورخلاصه، از سوختی که برای تداوم زندگی روزمره ضروری است مانع میشود. همانطور که وزیر انرژی کشور [کوبا] اعلام کرده است، هیچ سوختی، گازوئیلی یا ذخیرهٔ کافی در دسترس نیست. شبکهٔ برق ملی بارها بهطورکامل دچار فروپاشی شده است و خاموشیها روزانه بین ۲۰ تا ۲۲ ساعت ادامه دارد. بیمارستانها در شرایط بیبرقی فعالیت میکنند. بیش از صدهزار بیمار، از جمله ۱۱ هزار کودک، در انتظار جراحیهای بهتعویقافتاده هستند. نرخ مرگومیر نوزادان نیز دو برابر گزارش شده است.
ایالات متحده ادعا میکند اقدامهایش با هدف مجازات و فشار بر دولت کوبا انجام میشود، اما هنگامی که یک ملت از ابزارهای امرار معاش خود محروم میشود درعمل چه کسی متحمل پیامدهای آن میشود؟ دولت ایالات متحده بهطور حساب شده و هدفمند مردم کوبا را در وضعیت فشار قرار داده است. سه کارشناس مستقل سازمان ملل در حوزهٔ حقوق بشر این وضعیت را “محرومسازی غیرقانونی از انرژی” توصیف کردهاند. ایالات متحده تنها اجازه ورود محدودِ سوخت به کوبا را برای بخش خصوصی صادر کرده است، بخشی که سهمی بسیار اندک از نیاز ملی را تأمین میکند. در طول پنج ماه تنها یک نفتکش حامل سوخت به سواحل کوبا رسیده است، در حالی که در شرایط عادی کشور ماهانه به حدود هشت نفتکش نیاز دارد.
س: آیا این وضعیت قحطی و گرسنگی را نیز موجب شده است؟
ج: بدون گازوئیل، تراکتورها قادر به شخم زدن زمینها نیستند، سیستمهای آبیاری نمیتوانند آب را پمپاژ کنند، و محصولات کشاورزی بهطور مؤثر قابل برداشت و توزیع به جمعیت نیستند. نظام سهمیهبندیِ تاریخیِ کوبا، نظامی که از آن همچون یکی از دستاوردهای اجتماعی انقلاب یاد میشود، زیر فشار این محاصرهٔ شدید دچار اختلال شده است. سهمیهها اکنون بهجای یک ماه تنها حدود ۱۰ روز دوام میآورند. خانوادهها با زغال چوب آشپزی میکنند و بسیاری از مردم تنها یک وعده در روز غذا دریافت میکنند. برنامهٔ جهانی غذای سازمان ملل نسبت به خطر سوءِتغذیه در میان کودکان هشدار داده است. همچنین سازمان ملل یک درخواست اضطراری ۷۰ میلیون پوندی برای کمکهای فوری راهاندازی کرده است. این وضعیت در حکم شکستِ سوسیالیسم توصیف نمیشود، بلکه نتیجهٔ جنایت عمدی امپریالیسم است.
س: آیا کشورهایی هستند که به کوبا کمک کنند تا در برابر این فشار مقاومت کند یا انرژی و کمک غذایی ارسال کنند؟
ج: همبستگی بینالمللی نشان میدهد ادعای واشنگتن مبنی بر کنترل کامل بر نظام جهانی با محدودیتهایی مواجه است. در ماه مارس (۱۰ اسفند تا ۱۱ فروردین) روسیه ۷۳۰ هزار بشکه نفت خام ارسال کرد و مسکو تأیید کرده است این کمکها ادامه خواهد یافت. در همین حال چین و ویتنام میلیونها پوند کمک مستقیم، هزاران تُن برنج و حمایتهایی در حوزهٔ زیرساختهای انرژی خورشیدی ارائه کردهاند. مکزیک نیز کشتیهایی حامل چندین تُن غلات، شیر، و دارو ارسال کرده است. کشورهای دیگر نیز از طریق سازوکارهای سازمان ملل از مردم کوبا حمایت کردهاند. با وجود قدردانی از این کمکها، این دیدگاه مطرح است که جامعهٔ جهانی میتواند در همبستگی با مردم کوبا اقدامهایی بیشتر انجام دهد و پایان بیقیدوشرط این محاصرهٔ جنایتکارانه را خواستار شود.
س: مارکو روبیو [وزیر خارجه آمریکا] وجود راهحلی دیپلماتیک را “نامحتمل” دانسته است. چه مذاکراتی در جریان است و آیا میتوانند از یک حمله جلوگیری کنند؟
ج: رودریگز پاریلا، وزیر امور خارجه کوبا، روبیو را سخنگوی منافع فاسد و کینهتوزانه در جنوب فلوریدا توصیف کرده و پیشنهاد کمک ۷۵ میلیون پوندی او را دقیقاً همان چیزی دانسته است که هست، یعنی روایتی ریاکارانه. بهگفتهٔ او، دولتی که با محاصرهٔ نفتی و طولانیترین دورهٔ جنگ اقتصادی در تاریخ، اقتصادی [اقتصاد کشور کوبا] بهارزش میلیاردها دلار را نابود میکند و سپس کمکهایی با مقاصدی سیاسی پیشنهاد میکند درواقع کمک انسانیای واقعی پیشنهاد نمیدهد. این دولت [دولت آمریکا] در تلاش است از رنج مردم همچون ابزاری برای وارد آوردن فشار بر رهبری انقلابی استفاده کند.
کوبا حسن نیتش را با آزاد کردن هزاران زندانی و حفظ گفتوگوهایی غیررسمی نشان داده است. بااینحال، ترامپ و روبیو بهطورعلنی اعلام کردهاند گزینهٔ نظامی همچنان روی میز قرار دارد. این دولت از مذاکرات همچون پوششی برای پنهان نگه داشتن هدفهای واقعیاش استفاده میکند. کوبا تأکید میورزد هرگونه کمک واقعی باید بهطورکامل به حاکمیت این کشور احترام بگذارد و بدون هرگونه شرط سیاسی پیشنهاد شود. با این وجود، کوبا آمادگیاش برای گفتوگو بهمنظور حل مسائل دوجانبه اعلام کرده است.
س: آیا مردم بریتانیا میتوانند اقدامی انجام دهند تا از وقوع یک حمله جلوگیری کرده و محاصره را بشکنند؟
ج: جنبش مترقی در بریتانیا پیوسته ماهیت ملموس همبستگی را نشان داده است. موفقیت قابلتوجه فراخوان کمکهای پزشکی و غذایی اضطراری
“کوبا وایو” (کوبا به حیاتش ادامه خواهد داد)، فراخوانی که توسط کارزار همبستگی با کوبا، اتحادیههای کارگری بریتانیا، و خوانندگان روزنامهٔ “مورنینگ استار” هدایت میشد، گواهی بر این موضوع است. این کارزار صدها هزار پوند کمک غذایی و اقلام پزشکی حیاتی را بهطور مستقیم به بیمارستانهای کوبا ارسال کرده است. در ماه مارس (۱۰ اسفند تا ۱۱ فروردین) ، جرمی کوربین، نمایندهٔ پارلمان، ریچارد برگن، نمایندهٔ پارلمان، و بیش از ۶۰۰ نماینده از ۳۰ کشور، داروها را مستقیماً به بیمارستانهای کوبا تحویل دادند. گروه پارلمانی فراحزبی دربارهٔ کوبا، بهریاست استیو ویذردن، و ابتکارهایی مانند “طرح روز ۲۷۳۹”، ۱۱۷ امضا دریافت کردهاند و آن را به یکی از پرحمایتترین پیشنهادهای سال ۲۰۲۶ تبدیل کردهاند. همچنین “کنگرهٔ اتحادیههای کارگری” بریتانیا (“TUC”) و ۲۵ دبیرکل اتحادیههای بزرگ کارگری نیز از کوبا حمایت میکنند.
این نیروها اکنون میتوانند از دولت بریتانیا بخواهند که این دستورات اجرایی علیه کوبا را بهعنوان اقدامهای غیرقانونیای برونمرزی و نوعی مجازات جمعی [مردمِ یک کشور] محکوم کند. همچنین میتوانند اجرای قوانین مسدودکننده را جهت محافظت از شرکتهای بریتانیایی در برابر اقدامهای تلافیجویانهٔ ایالات متحده پیگیری کنند و کمکهای مستقیم یا چندجانبهٔ مادی به مردم کوبا را گسترش دهند. حمایت از ابتکارهایی مانند کارزار “کوبا وایو” نشان میدهد همبستگی باید فراتر از ابراز همدردی باشد و به نیرویی ملموس و اثرگذار تبدیل شود که بتواند در عمل به کاهش فشارِ محاصره کمک کند.
[منبع: روزنامهٔ “مورنینگ استار”، ۵ خردادماه ۱۴۰۵ (۲۶ ماه مهٔ ۲۰۲۶)].
به نقل از «نامۀ مردم» شمارۀ ۱۲۶۱، ۱۱ خرداد ۱۴۰۵
