«سرگئی کوژمیاکین» تحلیلگر سیاسی روس در یادداشتی که در اختیار خبرنگار خبرگزاری فارس قرار داد، به بررسی دلایل افزایش مخالفت‌های آمریکا با حضور چین در آسیای مرکزی پرداخته است.

در این یادداشت آمده است: آمریکا همیشه نسبت به حضور قدرت‌های رقیب در مناطق مختلف دنیا حساسیت نشان می‌دهد و آسیای مرکزی نیز از این منطق استثنا نیست اما طی چند ماه اخیر حساسیت آمریکا نسبت به حضور و نفوذ چین در این منطقه به مخالفت قابل توجهی تبدیل شده است.

در این راستا «واشنگتن» از هیچ فرصتی غفلت نکرده و حتی از بهتان و دروغ هم استفاده می‌کند. به عنوان مثال آمریکا در این اواخر به بحث «حضور نظامی» چین در آسیای مرکزی دامن می‌زند. دلیل افزایش میزان حملات رسانه‌ای آمریکا علیه چین به طور مستقیم با موضوع تقویت روابط «پکن» با منطقه ارتباط دارد و چنانچه تحولات در این مسیر پیش برود، برنامه‌های واشنگتن در آسیای مرکزی بهم خواهد خورد.

در ابتدای ماه سپتامبر سال جاری بسیاری از رسانه‌های غربی «خبر هیجان انگیزی» را منتشر کردند. بر اساس آن، چین در راستای تقویت قدرت نظامی خود به دنبال ایجاد پایگاه‌های نظامی در مناطق مختلف جهان و از جمله تاجیکستان هستند.

باید گفت که گزارش «پنتاگون» به کنگره آمریکا تحت عنوان «تحولات نظامی و امنیتی مربوط به چین» بهانه برای دامن زدن به این بحث را فراهم کرد. تحلیلگران وزارت دفاع آمریکا سعی کردند اعضای کنگره را متقاعد کنند که پکن در تلاش برای ایجاد زیرساخت‌های توسعه یافته و تدارکات پیشرفته‌تری در خارج از مرزهای خود است که این اقدام به ارتش آزادی بخش چین اجازه می‌دهد تا در نقاط دوردست جهان دارای قدرت برتر نظامی باشد.

در این گزارش ۱۷۳ صفحه‌ای چندین بار نام تاجیکستان به عنوان کشوری که در آینده نزدیک احتمال ایجاد پایگاه نظامی چین در آن وجود دارد و محلی که پکن «اقدامات ردیابی سرکوب‌گرانه» را پیاده خواهد کرد، ذکر شده است.

به صورت طبیعی مبنای چنین اظهاراتی را باید دلایل و شواهد جدی تشکیل دهد، ولی در گزارش پنتاگون چیز خاصی به نظر نمی‌رسد. البته این موضوع جای تعجب ندارد، زیرا حملات تبلیغاتی آمریکا علیه چین اغلب آمیزه‌ای از احساسات و تخیلی‌ترین حدس و گمان‌ها است.

این بار نیز همکاری‌های میان ساختارهای امنیتی پکن و دوشنبه و کمک‌های چین برای تقویت پاسگاه‌های مرزی تاجیکستان، تمرینات دو جانبه و گشت زنی مشترک در منطقه محل اتصال مرز چین، تاجیکستان و افغانستان بهانه‌ای برای سر و صدا راه انداختن آمریکا فراهم کرده است.

بنابراین گزارش پنتاگون نه یک سند معتبر منطبق با معیارهای علمی، بلکه صرفا یک مواد تبلیغاتی است. هدف آن بار دیگر مطرح کردن موضوع «توسعه طلبی چین» و متقاعد کردن کنگره و همچنین افکار عمومی آمریکا به لزوم تخصیص نیرو و بودجه جهت اقدامات متقابل است و بس.

تمرکز آمریکا بر آسیای مرکزی به اصطلاح قابل درک است، زیرا نگرانی‌های واشنگتن از توسعه و افزایش روابط بین کشورهای منطقه و چین است.

در تاریخ ۱۲-۱۳ سپتامبر «وانگ یی» وزیر امور خارجه چین به قزاقستان و قرقیزستان سفر کرد که این نخستین سفر یک دیپلمات بلندپایه خارجی از زمان شیوع ویروس کرونا است. وزیر امور خارجه چین نه تنها با همتایان قزاق و قرقیز خود ملاقات کرد بلکه با روسای جمهور دو کشور نیز دیدار و گفت‌وگو انجام داد.

در جریان این دیدارها در مورد تقویت روابط تجاری و اقتصادی و مبارزه مشترک با کرونا بحث و تبادل نظر صورت گرفت. وانگ یی با تاکید بر غیر قابل قبول بودن مداخلات خارجی در امور منطقه و اهمیت حفظ امنیت و ثبات سیاسی، به طور تلویحی به فعالیت‌های مخرب واشنگتن اشاره کرد.

قبل از سفر به «نور سلطان» و «بیشکک» وزیر امور خارجه چین در نشست سازمان همکاری‌های شانگهای در «مسکو» حضور یافت و در حاشیه آن با نمایندگان کشورهای آسیای مرکزی نیز دیدارهایی انجام داد.

در جریان مذاکرات با «سراج الدین مهرالدین» وزیر امور خارجه تاجیکستان ​​طرفین توافق کردند که اجرای پروژه‌های مشترک در زمینه‌های انرژی، حمل و نقل، کشاورزی و… در چارچوب استراتژی «یک کمربند، یک جاده» را ادامه دهند.

وانگ یی گفت: چین به عنوان شریک استراتژیک تاجیکستان از توسعه این کشور، حق حاکمیت، امنیت ملی و همچنین توسعه اقتصادی آن حمایت می‌کند.

این نکته مهم است که تعاملات نزدیک میان کشورهای آسیای مرکزی و چین حتی در زمان همه گیری کرونا نیز ادامه یافت. تاجیکستان از چین ۵ هزار تن کمک بشردوستانه و از جمله غذا و دارو دریافت کرد.

در «دوشنبه» یک کارخانه بزرگ آرد با کمک متخصصان چینی تجهیز و بازسازی شد. علاوه بر آن در یک ماه پیش در منطقه «درواز» ولایت بدخشان تاجیکستان یک پارک نوآوری و فناوری منحصر به فرد افتتاح شد که چندین کارخانه تولیدی را زیر چتر خود دارد. این اقدام نیز با استفاده از تجربه و تجهیزات چین پیاده شده است.

طی این مدت روابط چند جانبه منطقه‌ای چین با آسیای مرکزی نیز دنبال و در ماه جولای سال جاری به صورت ویدیو کنفرانس نشست وزرای امور خارجه در قالب «آسیای مرکزی و چین» برگزار شد. وزرای امور خارجه پنج کشور منطقه و چین توافق کردند که این قالب را به یک بستر دائمی مذاکرات برای بحث پیرامون موضوعات مورد علاقه متقابل و مشترک تبدیل دهند.

طی این نشست بدون استثنا همه کشورهای آسیای مرکزی بر علاقه‌مندی دولت هایشان به ادامه همکاری‌ها و تحقق پروژه‌های مشترک اقتصادی، تجاری و حمل‌ونقلی تاکید کردند.

ضمنا وانگ یی پس از نشست سازمان همکاری‌های شانگهای و بازدیدهای خود از کشورهای آسیای مرکزی، اقدام به برگزاری نشست مطبوعاتی کرد و گفت که در این اواخر برخی از بازیگران عرصه سیاست خارجی با مداخله در امور داخلی کشورها، در تلاش راه انداختن «انقلاب های رنگی» هستند.

این مقام سیاسی چینی همچنین تاکید کرد «آنها برای حفظ تک تازی خود در جهان دست به تحریف حقایق می‌زنند و دروغ می‌بندند و از این طریق می‌خواهند سایر کشورها و از جمله روسیه و چین را بدنام نمایند».

وزیر امور خارجه چین چنین اقدامی را «تحریک به جنگ سرد جدید» عنوان کرد.

آمریکا که به آسیای مرکزی به عنوان محل مهمی جهت تحقق سیاست‌های ضدچینی، ضد ایرانی و ضد روسی نگاه می‌کند، طی سال‌های اخیر در کمال ناراحتی شاهد موفقیت‌های چین است. بنابراین پیش بینی این موضوع که در آینده نیز تحریکاتی مانند گزارش پنتاگون بیشتر خواهد شد، کار سختی نخواهد بود.