تصمیم اخیر دولت آمریکا برای خارج کردن بخشی از نیروهای نظامی خود از اروپا، به‌ویژه آلمان، بار دیگر شکاف میان واشنگتن و متحدان اروپایی‌اش در ناتو را آشکار کرده و این پرسش را مطرح ساخته که آیا روند کاهش حضور نظامی آمریکا در قاره سبز وارد مرحله‌ای جدی شده است یا خیر.

به گزارش ایلنا به نقل از الجزیره، وزارت جنگ آمریکا (پنتاگون) اعلام کرده حدود ۵ هزار نیروی نظامی این کشور از آلمان خارج خواهند شد؛ اقدامی که گفته می‌شود طی ۶ تا ۱۲ ماه آینده اجرایی می‌شود و ممکن است به دیگر کشورهای اروپایی مانند ایتالیا و اسپانیا نیز تعمیم یابد. این تصمیم در ادامه مواضع تند دونالد ترامپ علیه برخی دولت‌های اروپایی اتخاذ شده که از سیاست‌های واشنگتن، به‌ویژه در قبال جنگ با ایران، انتقاد کرده‌اند.

آلمان که میزبان حدود ۳۵ تا ۴۰ هزار نیروی آمریکایی است، یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های راهبردی آمریکا در جهان به‌شمار می‌رود. واشنگتن از خاک این کشور برای استقرار فرماندهی‌های کلیدی خود در اروپا و آفریقا استفاده می‌کند و حتی بزرگ‌ترین بیمارستان نظامی خارج از خاک آمریکا نیز در این کشور قرار دارد. با این حال، تنش‌های اخیر میان ترامپ و صدراعظم آلمان، به‌ویژه پس از انتقاد برلین از نبود راهبرد مشخص آمریکا در قبال ایران، به نظر می‌رسد در این تصمیم بی‌تأثیر نبوده است.

این در حالی است که تنها چند روز پیش، مقامات پنتاگون از تلاش‌های آلمان برای تقویت توان دفاعی خود، از جمله افزایش بودجه نظامی و توسعه صنایع تسلیحاتی، تمجید کرده بودند. برلین همچنین برنامه‌هایی برای تولید سامانه‌های دفاعی پیشرفته مانند پاتریوت و افزایش تولید تسلیحات دارد که نشان‌دهنده نقش کلیدی آن در ساختار دفاعی غرب است.

با این وجود، دولت ترامپ تنها به آلمان بسنده نکرده و احتمال کاهش حضور نظامی در کشورهای دیگری مانند اسپانیا و ایتالیا را نیز مطرح کرده است. این دو کشور نیز از پایگاه‌های مهم عملیاتی آمریکا در اروپا محسوب می‌شوند. برای مثال، پایگاه‌های نظامی در جنوب اسپانیا نقش حیاتی در پشتیبانی از ناوگان دریایی آمریکا و عملیات در مدیترانه و آفریقا دارند. در ایتالیا نیز هزاران نیروی آمریکایی در چندین پایگاه مستقر هستند، اما اخیراً رم با محدودیت‌هایی در استفاده از این پایگاه‌ها برای عملیات مرتبط با خاورمیانه مخالفت کرده است.

برخی تحلیلگران معتقدند این تحولات نشان‌دهنده تغییر اولویت‌های راهبردی آمریکا از اروپا به مناطق دیگر، به‌ویژه حوزه اقیانوس هند و آرام و همچنین نیم‌کره غربی است. با این حال، این رویکرد با ارزیابی‌های قبلی پنتاگون که بر اهمیت حفظ حضور نظامی در اروپا تأکید داشت، در تضاد به نظر می‌رسد.

کارشناسان هشدار می‌دهند که کاهش حضور نظامی آمریکا در اروپا می‌تواند پیامدهای امنیتی قابل توجهی به همراه داشته باشد. از جمله این پیامدها می‌توان به تضعیف بازدارندگی در برابر روسیه، افزایش نگرانی کشورهای شرق اروپا مانند لهستان و کشورهای حوزه بالتیک، و نیز خدشه‌دار شدن اصل دفاع جمعی در ناتو اشاره کرد.

علاوه بر این، انتقال نیروها و تجهیزات نظامی از اروپا هزینه‌های اقتصادی سنگینی برای آمریکا به همراه خواهد داشت، به‌ویژه در شرایطی که زیرساخت‌های لازم برای استقرار مجدد این نیروها در داخل آمریکا یا سایر مناطق به‌طور کامل فراهم نیست.

در همین حال، کشورهای اروپایی تلاش‌هایی را برای کاهش وابستگی امنیتی به آمریکا آغاز کرده‌اند. افزایش بی‌سابقه بودجه‌های نظامی در میان اعضای ناتو و طرح‌هایی برای ایجاد یک ساختار دفاعی مستقل اروپایی، نشان‌دهنده این روند است. با این حال، بسیاری از کارشناسان معتقدند که دستیابی به چنین استقلالی نیازمند سال‌ها زمان و سرمایه‌گذاری گسترده است.

از سوی دیگر، برنامه‌های ترامپ برای کاهش حضور نظامی در اروپا ممکن است با موانع قانونی نیز روبه‌رو شود. کنگره آمریکا پیش‌تر قوانینی را تصویب کرده که اختیارات رئیس‌جمهور در کاهش نیروهای نظامی در اروپا را محدود می‌کند. همچنین خروج کامل از ناتو نیازمند تأیید گسترده قانون‌گذاران آمریکایی است.

در مجموع، به نظر می‌رسد سیاست‌های جدید دولت آمریکا در قبال اروپا، بیش از آنکه صرفاً یک تصمیم نظامی باشد، بخشی از رویکرد کلان فشار بر متحدان برای افزایش سهم آن‌ها در تأمین هزینه‌های امنیتی و هم‌راستاسازی بیشتر با سیاست‌های واشنگتن است؛ رویکردی که می‌تواند پیامدهای عمیقی برای آینده روابط فراآتلانتیک به همراه داشته باشد.