گروه بریکس با عبور حجم تجارت داخلی خود از مرز یک تریلیون دلار، به یکی از بازیگران اصلی در بازآرایی تجارت جهانی تبدیل شده است.
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از تیوی بریکس، حجم مبادلات تجاری کشورهای عضو بریکس در سال ۲۰۲۵ از یک تریلیون دلار فراتر رفت؛ روندی که نشاندهنده تقویت جایگاه این گروه در تجارت جهانی و شکلگیری پیوندهای اقتصادی جدید است.
کارشناسان معتقدند بریکس از یک مفهوم صرفاً مبتنی بر رشد اقتصادی، به یکی از مهمترین بلوکهای تجاری جهان تبدیل شده است. بر اساس دادههای تحلیلی، بیش از ۶۷ درصد تجارت این گروه با استفاده از ارزهای ملی انجام میشود. همچنین سهم بریکس پلاس از تولید ناخالص داخلی جهان در سال ۲۰۲۵ به حدود ۳۹.۷ درصد رسیده است. طی پنج سال گذشته نیز تجارت میان اعضا بهطور میانگین سالانه ۴.۷۵ درصد رشد داشته است.
گییرمو میگل روکا فورت پرز، استاد دانشگاه مادرید، در گفتوگو با تیوی بریکس اعلام کرد که رشد سریع تجارت در این منطقه عمدتاً ناشی از گسترش استفاده از ارزهای محلی و توسعه اعضای بریکس پلاس است.
تحلیلگران تأکید دارند که رشد تجارت بریکس تا حد زیادی نتیجه تعمیق همگرایی اقتصادی میان اعضاست. در این میان، چین بهعنوان موتور اصلی تقاضا و تأمینکننده کالاهای صنعتی و واسطهای نقش کلیدی ایفا میکند. اریک اسکالونا آگیلار، استاد دانشگاه سانتیاگو، در اینباره گفت که چین با جذب منابع انرژی و مواد خام و تأمین کالاهای صنعتی، عملاً به تنظیمکننده بازار در چندین بخش تبدیل شده است.
علاوه بر چین، هند نیز بهعنوان بازاری مهم و تأمینکنندهای منتخب در حال تقویت جایگاه خود است. روسیه و برزیل همچنان نقش اصلی در بازارهای انرژی و کشاورزی دارند و اندونزی نیز به افزایش ظرفیت تولیدی و نفوذ بریکس در جنوب شرق آسیا کمک میکند. کارشناسان معتقدند استفاده از ارزهای ملی موجب ایجاد همافزایی کلان اقتصادی میان اعضا شده است.
آنیبال گارسون، کارشناس بریکس، نیز افزایش استفاده از ارزهای محلی و تقویت زنجیرههای تولید در قالب همکاری جنوب-جنوب را از عوامل اصلی رشد تجارت میان این کشورها دانست.
ویژگیهای تجارت بریکس
کشورهای بریکس سهم قابل توجهی در بازار منابع طبیعی جهان دارند؛ بهگونهای که بیش از ۴۰ درصد تولید نفت و حدود ۲۵ درصد صادرات کالاهای اساسی جهان را به خود اختصاص دادهاند. همچنین حدود ۳۰ درصد ذخایر سنگآهن جهان در این کشورها قرار دارد.
در این میان، ترکیب صادراتی روسیه در حال تغییر است و سهم انرژی در صادرات این کشور کاهش یافته و در مقابل، صادرات محصولات شیمیایی، فلزی و صنعتی افزایش پیدا کرده است. چین به بزرگترین شریک تجاری روسیه تبدیل شده و هند نیز همکاریهای گستردهای در حوزه انرژی و صنعت با مسکو دارد.
چین همچنان یکی از بزرگترین صادرکنندگان جهان است و سهم کالاهای با فناوری بالا در صادرات آن رو به افزایش است. برزیل نیز بهعنوان یکی از تأمینکنندگان اصلی محصولات کشاورزی و معدنی در بریکس شناخته میشود و بخش مهمی از صادرات خود را از طریق کالاهایی مانند سنگآهن، سویا و نفت تأمین میکند.
هند نیز در حوزههایی مانند داروسازی، محصولات نفتی، جواهرات، منسوجات و کالاهای مصرفی جایگاه مهمی در تجارت جهانی دارد و بهعنوان بزرگترین تولیدکننده داروهای ژنریک شناخته میشود.
چالشهای لجستیکی و فناورانه
با وجود رشد تجارت، توسعه روابط اقتصادی در بریکس با چالشهایی نیز همراه است. فاصله جغرافیایی میان کشورهای عضو و پراکندگی آنها در قارههای مختلف، هزینههای تجارت را افزایش داده است. در این راستا، توسعه کریدورهای حملونقل بهعنوان راهکاری کلیدی در دستور کار قرار گرفته است.
از جمله این مسیرها میتوان به مسیر دریای شمال، کریدور شمال-جنوب، کریدور ترانساقیانوسی و مسیرهای جدید اتصال آسیا به اروپا و آفریقا اشاره کرد. این کریدورها میتوانند زمان حملونقل را کاهش داده و تجارت درونگروهی را تقویت کنند.
همچنین دیجیتالیسازی فرآیندهای گمرکی و هماهنگسازی مقررات تجاری از دیگر ابزارهای مهم برای تسهیل تجارت در بریکس است. با این حال، نبود یک توافقنامه تجاری مشترک و تفاوت در قوانین ملی، همچنان بهعنوان مانعی در مسیر توسعه تجارت مطرح است.
چشمانداز آینده تجارت بریکس
کارشناسان معتقدند ایجاد بورس غلات بریکس میتواند به شفافیت بیشتر بازار و کاهش نوسانات قیمتی کمک کند. همچنین توسعه مناطق آزاد تجاری و کاهش تعرفهها میتواند همکاریهای اقتصادی میان کشورهای عضو را به سطحی جدید ارتقا دهد.
در کنار این موارد، توسعه سیستمهای پرداخت مشترک مانند «BRICS Bridge» و استفاده از ارزهای دیجیتال نیز میتواند نقش مهمی در تسهیل مبادلات ایفا کند.
در مجموع، به باور تحلیلگران، اگر کشورهای بریکس بتوانند چالشهایی مانند هماهنگسازی مقررات، توسعه زیرساختهای لجستیکی و گسترش ابزارهای مالی را مدیریت کنند، تجارت درون این گروه میتواند به سطحی کاملاً جدید ارتقا یافته و جایگاه آن را در اقتصاد جهانی بیش از پیش تقویت کند.
