درآستانه انتخابات ترکیه و هند، دولت ترامپ این دو کشور را از تخفیفات گمرکی صادرات ۲ هزارقلم کالا به آمریکا محروم ساخت.

دیشب (۱۳ اسفند) دفتر نماینده تجاری آمریکا در بیانیه‌ای اعلام کرد که واشنگتن درنظر دارد آنکارا و دهلی نو را از شمول برنامه ‘نظام عمومی ترجیحات'(General System of Preferences / GSP) خارج کند زیرا این کشورها دیگر واجد شرایط لازم برای استفاده از این برنامه نیستند.

بر اساس این بیانیه، هند نتوانسته تضمین بدهد که دسترسی لازم به بازارهای آن کشور را فراهم می کند.این درحالی است که ترکیه نیز ‘به اندازه کافی توسعه اقتصادی یافته’ و دیگر واجد شرایط این برنامه نیست.

طبق برنامه (GSP)، اگر کشوری بتواند شروطی مانند’دسترسی متوازن و معقول آمریکا به بازار خود را فراهم کند’ می‌تواند برخی’محصولات خاص’ خود را بدون آنکه تعرفه‌ای برآنها بسته شود به آمریکا صادر کند.

به گفته دفترنماینده تجاری آمریکا، «موانع تجاری هند تاثیرات منفی برتجارت آمریکا دارد». این دفتر در مورد ترکیه نیز اعلام کرد:این کشور که از سال ۱۹۷۵ مشمول (GSP) شده، به سطح بالایی از توسعه اقتصادی دست یافته و این به معنای خروج آن از این برنامه است.

نظام عمومی ترجیحات چیست؟

براساس این نظام تعرفه‌ای که به ابتکار کشورهای توسعه یافته ایجاد شده، بسیاری از کشورهای در حال توسعه فرصت می‌یابند تا با استفاده از مزیت تعرفه گمرکی صفر و یا ناچیز بر برخی از اقلام صادراتی خود، اقتصادشان را بهبود بخشیده و از فقر خارج شوند.

آمریکا، انگلیس و اتحادیه اروپا از مجریان اصلی این نظام ترجیحی هستند و کالاهای کشاورزی، دامی، آبزیان و صنایع دستی عمده کالاهای تحت پوشش نظام عمومی ترجیحات را تشکیل می‌دهند.

نظام ترجیحی آمریکا هند و ترکیه را قادر می‌سازد تا برای صادرات حدود ۲ هزار قلم کالای خود (مانند قطعات خودرو، شیرهای صنعتی و منسوجات) از تخفیفات گمرکی بهره مند شوند. با وجود دستورهای ترامپ، دولت آمریکا می‌تواند در صورت مرتفع شدن نگرانی‌های خود، نظام ترجیحی را دوباره برای ترکیه و هند فعال سازد.

هم اکنون ۱۲۰ کشور از مزایای این نظام در صادرات به آمریکا برخوردار هستند و در دسامبر ۲۰۱۸ هند و برزیل بیشترین سود را از این نظام برده و ترکیه در رده ۵ قرار داشت. واردات از چین و برخی دیگر از کشورهای در حال توسعه مشمول این نظام نبوده و کشورهای حائز شرایط و کالاهای تحت پوشش به صورت سالانه مورد بازبینی قرار می‌گیرند.

تجارت هند و آمریکا:

براساس نظام عمومی ترجیحات آمریکا، ۵/۶ میلیارد دلار از صادرات هند با تعرفه صفر وارد می‌شوند. آمریکا اعلام کرده که موازنه منفی تجاری با هند در سال ۲۰۱۷ به ۲۷/۳ میلیارد دلار رسید. با این حال هندی‌ها معتقدند که سود واقعی این نظام برای آنها در سال تنها ۲۵۰ میلیون دلار است و این تخفیفات بیش از آنکه ارزش مادی داشته باشد، اهمیت راهبردی دارد.

در فوریه ۲۰۱۹ هند اعلام کردکه مقررات جدیدی بر تجارت الکترونیک وضع می‌کند تا شرکت های داخلی را در برابر غول‌های تجاری خارجی محافظت نماید. این مقررات در فعالیت شرکت‌های آمریکایی فلیپ کارت (زیر مجموعه فروشگاه های زنجیره ای وال مارت) و آمازون اختلال شدیدی ایجاد کرد.

دهلی نو در سال ۲۰۱۸ نیز دستور داد تا ویزا و مستر کارت داده‌های تراکنش های مربوط به هند را در سرورهای داخل این کشور ذخیره و نگهداری کنند. شرکت‌های آمریکایی بارها با چنین مقرراتی مخالفت کرده‌اند. دولت مودی همچنین تعرفه واردات اقلام الکترونیک و تلفن هوشمند را افزایش داده است. دولت ترامپ پیشتر بر واردات فولاد و آلومینیوم از هند به ترتیب ۲۵ و ۱۰ درصد تعرفه گمرکی وضع کرده بود.

تصمیم اخیر ترامپ در زمانی اعلام می‌شود که نارندرا مودی نخست وزیر کنونی هند خود را آماده رقابت‌های انتخاباتی چند هفته آینده می‌کند و از طرف دیگر خصومت دیرینه دهلی نو و اسلام آباد نیز به تازگی شعله ور شده است.

تجارت آمریکا و ترکیه:

دولت ترامپ معتقد است که ازسال ۱۹۷۵ که ترکیه واجد شرایط برخورداری از نظام عمومی ترجیحات آمریکا شد، درآمد سرانه افزایش و فقر کاهش یافته و صادرات این کشور متنوع تر شده است.

ترکیه توانسته در صادرات ۱/۷ میلیارد دلار کالا به آمریکا از مزایای این نظام ترجیحی استفاده کند. رئیس جمهوری آمریکا با همتای ترکیه‌ای خود اختلافاتی دارد و در شرایطی که اقتصاد این کشور آسیایی رو به ضعف گرائیده و انتخابات محلی در هفته‌های آتی برگزار می‌شود، خروج از این نظام تعرفه‌ای می‌تواند تبدیل به مسئله‌ای اساسی در عرصه سیاسی – اقتصادی این کشور شود.

این تغییرات تا ۶۰  روز پس از آگاهی کنگره آمریکا و دولت های ترکیه و هند اجرایی نمی‌شوند.

ایرنا