در میان تمام کسانی که به کنست راه پیدا کرده‌اند، سه گزینه می‌توانند نخست وزیر شوند که هیچ یک از آنها امکان ایجاد ائتلاف برای تشکیل کابینه را ندارند.

بر اساس قانون پایه اسراییل، تعیین نخست وزیر برای تشکیل دولت اسراییل از وظایف رئیس این رژیم است. بر همین اساس رئیس جمهور اسراییل می‌تواند به تمام کسانی که در انتخابات توانسته‌اند به پارلمان (کنست) راه پیدا کنند مأموریت تشکیل دولت را واگذار کند و محدودیتی برای این انتخاب وجود ندارد. شرط مهم در این واگذاری این است که شخصی که مأمور تشکیل کابینه می‌شود یا از حزبی باشد که مجموع نصف به علاوه ۱ کرسی کنست را کسب کرده باشد، یا توان به وجود آوردن ائتلاف بین احزاب برای تشکیل دولت را داشته باشد. به همین دلیل معمولاً رئیس این رژیم، رئیس حزبی را که بیشترین کرسی ها را در انتخابات کسب کرده باشند مأمور تشکیل دولت می کند.

بر اساس نتایج انتخابات سپتامبر ۲۰۱۹ اسراییل، ائتلاف آبی- سفید بیشترین کرسی را کسب کرده است و لیکود در مرتبه دوم قرار دارد. اما با توجه به توزیع آراء بین احزاب چپ و راست هیچ کدام از احزاب چپگرا و میانه و راستگرایان، نصف به علاوه ۱ کرسی را در اختیار ندارند. حال سؤال اینجا است چه کسی در این وضعیت نخست وزیر اسراییل خواهد شد؟

گزینه‌های احتمالی نخست وزیری

در میان تمام کسانی که در حال حاضر در فضای سیاسی اسراییل وارد کنست شده‌اند سه گزینه وجود دارند که می‌توانند ائتلاف را به وجود آورند. بنی گانتز، رئیس ائتلاف آبی- سفید که بیشترین آراء را کسب کرده است. بنیامین نتانیاهو، رئیس حزب لیکود که در رتبه دوم کسب بیشترین کرسی قرار دارد و آویگدور لیبرمن، رئیس حزب «اسرائیل خانه ما» که با شعار تشکیل دولت وحدت وارد انتخابات شده است.

بنی گانتز

بنی گانتز- که در حال حاضر به عنوان یکی از دو رئیس ائتلاف آبی- سفید مطرح است- به دلیل آنکه ائتلاف متبوعش موفق به کسب بیشترین آراء در انتخابات شده یکی از گزینه هایی است که می‌تواند ائتلاف دولت را به وجود آورد. البته دیگر شخصیت های سرشناس این ائتلاف یعنی یائیر لاپید، رئیس حزبِ «یِش عاتید»، موشه یعلون، وزیر اسبق جنگ دولت نتانیاهو و «گابی اشکنازی» نیز می‌توانند به عنوان نخست وزیر برای تشکیل ائتلاف دولت معرفی شوند اما به دلیل آنکه در تمامی نظرسنجی های قبل از انتخابات همواره نام بنی گانتز در کنار نتانیاهو به عنوان دومین گزینه تشکیل دولت از بالاترین رأی برخوردار بوده، قطعاً این شخصیت ها شانس کمتری نسبت به بنی گانتز خواهند داشت.

موانع گانتز در تشکیل کابینه

مجموع احزابی که در جناح چپ و میانه در کنار آبی- سفید قرار دارند کرسی های ذیل را کسب کرده اند: آبی- سفید: ۳۲ کرسی، فهرست مشترک عربی: ۱۳ کرسی، ائتلاف دو حزب کار وجشر: ۶ کرسی و اتحاد دموکراتیک: ۵ کرسی کسب کرده اند. مجموعاً این جناح ۵۶ کرسی را در اختیار دارد. مشکل نخست گانتز در تشکیل دولت این است که این مجموعه هنوز به نصف به علاوه ۱ یعنی ۶۱ کرسی نرسیده است. اما مهمتر از این مشکل، معضل حضور فهرست مشترک عربی است.

فهرست مشترک عربی که در این جناح محاسبه شده است تا کنون در هیچ کابینه اسراییل حضور نداشته است. این مسئله برای صهیونیست‌ها یک ضد ارزش محسوب می‌شود، اما با این حال گانتز پس از اعلام ۹۰ درصد نتایج، با ایمن عوده یکی از دو رهبر فهرست مشترک عربی تماس گرفته، در خصوص تشکیل دولت آینده با او گفتگو کرده است. اما گانتز اگر تمام ریسک‌های حضور عرب‌ها در کابینه را بپذیرد باز هم باید ۵ کرسی دیگر را به ائتلاف بیاورد تا بتواند دولت را تشکیل دهد که امری سخت تر از پذیرش ریسک حضور عرب‌ها در دولت او است. مسئله‌ای که نتانیاهو در انتخابات آوریل ۲۰۱۹ موفق به حل آن نشد.

بنیامین نتانیاهو

نتانیاهو به عنوان رئیس حزب لیکود و کسی که ۱۳ سال نخست وزیر اسراییل بوده و رکورد نخست وزیری بن گوریون را شکسته است علاوه بر ۳۱ کرسی کسب شده توسط لیکود احزاب راستگرا را با تعداد کرسی های ذیل در کنار خود دارد: حزب مذهبی شاس: ۹ کرسی، حزب یهودیان توراتی: ۸ کرسی و اتحاد راستگرایان: ۷ کرسی. مجموع کرسی هایی که در کنار نتانیاهو و لیکود قرار می گیرند ۵۵ کرسی است. از این حیث نتانیاهو نیز با مشکل گانتز در نداشتن نصف به علاوه ۱ کرسی برای تشکیل دولت مواجه است. او باید ۶ کرسی دیگر را در کنار خود بیاورد که امری دشوار است چرا که در آوریل موفق به این امر نشد و بعید است در مقطع کنونی نیز این اتفاق بیفتد.

آویگدور لیبرمن

لیبرمن در انتخابات سپتامبر ۲۰۱۹ به عنوان رئیس حزب «اسرائیل خانه ما» ۹ کرسی را به دست آورد. او اگرچه همانند گانتز و نتانیاهو کرسی های زیادی را در اختیار ندارد اما به دلیل آنکه از ابتدای حضورش در انتخابات از ائتلاف دولت وحدت و تشکیل دولت وحدت سخن گفت و بنا دارد دولت وحدت را تشکیل دهد. یکی از دلایل افزایش ۸۰ درصدی کرسی های او در این انتخابات همین رویکرد او است. لیبرمن می‌تواند کلید حل مشکل تشکیل ائتلاف دولت باشد. چرا که با ۹ کرسی حزب او، به هر یک از دو طرف بپیوندد آن جریان ائتلاف دولت را به وجود خواهد آورد. اما خود لیبرمن اعلام کرده است در صورتی دیگر احزاب با او تماس بگیرند که خواستار تشکیل دولت وحدت باشند و در غیر این صورت اصلاً با او تماس نگیرند. حال اگر هر یک از دو رقیب آبی- سفید و لیکود بپذیرند که ائتلاف دولت وحدت ایجاد شود آنگاه این لیبرمن است که به عنوان نخست وزیر باید دولت را تشکیل دهد.

بعید به نظر می رسد هیچ کدام از دو رقیب آبی- سفید و لیکود به نخست وزیر لیبرمن تن دهند چرا که هر یک اختلافات ریشه داری با وی دارند و در مرتبه ثانی حاضر نیستند زیر پرچم لیبرمن قرار گیرند.

جمع بندی

در شرایط کنونی سه گزینه نخست وزیر، بنی گانتز، بنیامین نتانیاهو و آیگدور لیبرمن، قادر به تشکیل ائتلاف دولت نیستند و به نظر می‌رسد محتمل ترین گزینه این است که انتخابات دیگری در سرزمین های اشغالی برگزار شود. تنها احتمالی که می‌تواند تشکیل ائتلاف به دست یکی از این سه شخصیت را تحقق بخشد این است که این سه گزینه در یکی از شرایط تشکیل کابینه از برخی خواسته‌های خود عقب نشینی کنند. این امکان با میانجی‌گری یک شخصیت ثالث ممکن است به وجود آید. همچنانکه «ریولین» ، رئیس جمهور اسراییل اعلام کرده تمام تلاش خود را برای تشکیل دولت به کار خواهد گرفت.

تسنیم