یک سناتور جمهوریخواه آمریکایی ضمن درخواست از نخست وزیر انگلیس برای لغو طرح انتقال حاکمیت «جزایر چاگوس» – محل اسقرار پایگاه مهم نظامی دیه‌گو گارسیا – به کشور موریس، پیشنهاد کرد که آمریکا می‌تواند این جزایر را خریداری کند.

به گزارش روز یکشنبه ایرنا به نقل از پایگاه خبری روزنامه آلمانی فوکوس آفریقا، «جان کندی» سناتور جمهوری‌خواه ایالت لوئیزیانا آمریکا، از کی‌یر استارمر نخست وزیر انگلیس خواست تا انتقال برنامه‌ریزی شده حاکمیت بر جزایر چاگوس به کشور موریس را متوقف کند.

کندی در سخنرانی خود در صحن سنای آمریکا، این طرح را یک اشتباه فاحش با پیامدهای سیاست امنیتی برای ایالات متحده و بریتانیا توصیف و اضافه کرد که این طرح توسط تعداد بسیار کمی از بازیگران بین‌المللی مثبت ارزیابی شده است.

وی گفت که به غیر از استارمر، تنها شخصی بر روی کره زمین که گمان می‌کند این فکر خوبی است، «شی جین پینگ» رئیس جمهور چین است. چین سال‌ها به طور سیستماتیک به دنبال روابط نزدیک‌تر با موریس بوده است. اگر موریس به طور رسمی کنترل جزایر چاگوس را به دست بگیرد، پکن برای تأثیرگذاری بر استفاده از پایگاه نظامی، از جمله بازرسی‌های احتمالی، فشار سیاسی اعمال خواهد کرد.

این سناتور ادامه داد که «دیه‌گو گارسیا» یکی از معدود پایگاه‌هایی است که زیردریایی‌های ایالات متحده می‌توانند در آن مسلح شوند. این مکان نقش محوری در عملیات در خاورمیانه، آفریقا و هند و اقیانوس آرام دارد. بتازگی بمب‌افکن‌های استراتژیک برای پاسخ به تنش‌های منطقه‌ای در آنجا مستقر شده‌اند.

کندی یادآوری کرد که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در ابتدا در دوره دوم ریاست جمهوری خود با این طرح موافقت کرده بود، اما از آن زمان موضع خود را تغییر داده است. در خود بریتانیا، مقاومت در برابر این طرح در حال افزایش است و اعضای مجلس اعیان و همچنین بخش‌هایی از مردم به‌طور فزاینده‌ای سوالات انتقادی مطرح می‌کنند.

کندی گفت اگر دولت بریتانیا بر واگذاری جزایر اصرار دارد می‌توان یک راه حل جایگزین ارائه کرد و ایالات متحده جزایر چاگوس را از بریتانیا خریداری کند. او اعلام کرد که قصد دارد از تصویب قوانین لازم در سنای ایالات متحده برای تأمین بودجه این طرح حمایت کند. به این ترتیب، پایگاه نظامی می‌تواند تحت کنترل کامل ایالات متحده باقی بماند، بدون اینکه موریس یا چین نفوذی پیدا کنند. کندی این بحث را در یک زمینه ژئوپلیتیکی گسترده‌تر قرار داد و تاکید کرد که جزیره دیه‌گو گارسیا یکی از ستون‌های مهم ساختار امنیتی آمریکا است.

پیشینه تاریخی جزایر چاگوس

کندی در سخنان خود، سیر تاریخی این تحول را تشریح کرد و افزود: جزایر چاگوس در سال ۱۸۱۴ توسط فرانسه به بریتانیا واگذار شد. موریس، که آن هم تحت اداره بریتانیا بود، هرگز مالک این مجمع‌الجزایر نبود. اگرچه جزایر چاگوس گاهی اوقات از موریس اداره می‌شدند، اما بریتانیا همیشه مالک قانونی آن باقی ماند.

با استقلال موریس در سال ۱۹۶۸، لندن جزایر چاگوس را حفظ کرد و به دنبال آن یک پایگاه نظامی با همکاری ایالات متحده در جزیره دیگو گارسیا در مجمع الجزایر چاگوس تأسیس شد. سال‌ها بعد، موریس به دیوان بین‌المللی دادگستری شکایت و ادعای خود را نسبت به این جزایر مطرح کرد، در حالی که دادگاه به نفع موریس رأی داد، اما این رای فاقد قدرت اجرایی علیه ایالات متحده یا بریتانیا است.

با این وجود، دولت بریتانیا به نخست وزیری استارمر قصد خود را برای انتقال حاکمیت این جزایر به کشور موریس اعلام کرد. در همان زمان، برنامه‌هایی برای اجاره مجدد پایگاه نظامی به مدت ۹۹ سال در دست اجرا بود.

کندی اظهار داشت: بریتانیا در حال واگذاری اموالی است که متعلق به خودش است و سپس هزینه استفاده از زیرساخت‌هایی را که ایالات متحده در آنها سرمایه‌گذاری کرده بود، پرداخت می‌کند.

چین، موریس و خطرات ژئوپلیتیکی

این سناتور به روابط رو به رشد بین موریس و چین اشاره کرد و گفت: موریس به چندین طرح بین‌المللی مورد حمایت چین، از جمله توافق‌نامه‌هایی برای ایجاد مناطق عاری از سلاح هسته‌ای در آفریقا و همکاری با پکن در زمینه سیاست‌های امنیتی و تجاری، پیوسته است. کندی معتقد است که این تعهدات می‌تواند در آینده برای اعمال محدودیت‌هایی بر فعالیت این پایگاه مورد استفاده قرار گیرد.

اگر موریس رسماً مالک جزایر چاگوس شود، این خطر وجود دارد که چین برای کسب حق بازرسی یا استفاده از اهرم سیاسی برای محدود کردن گزینه‌های نظامی ایالات متحده تلاش کند. این امر خطر قابل توجهی برای معماری امنیتی غرب ایجاد می‌کند.

به گزارش ایرنا، دولت انگلیس روز پنجشنبه اول خرداد ماه امسال با امضای توافقی جنجالی، حاکمیت بر مجمع‌الجزایر راهبردی چاگوس در اقیانوس هند را به کشور موریس واگذار کرد. کی‌یر استارمر نخست‌وزیر انگلیس اعلام کرد که این توافق «در راستای منافع ملی» و برای تضمین ادامه فعالیت پایگاه مشترک انگلیس و آمریکا در جزیره دیه‌گو گارسیا امضا شده است. مطابق این توافق، لندن ضمن واگذاری حاکمیت به موریس، متعهد به پرداخت سالانه ۱۰۱ میلیون پوند برای اجاره مجدد پایگاه طی ۹۹ سال آینده شده؛ رقمی که در مجموع بیش از ۳ میلیارد و ۴۰۰ میلیون پوند از بودجه دفاعی کشور را به خود اختصاص خواهد داد.

مذاکرات موریس و انگلیس در سال ۲۰۲۲ پس از تایید درخواست موریس برای حاکمیت بر جزایر چاگوس توسط «دیوان بین‌المللی دادگستری» (ICJ) آغاز شد. پیش از آن نیز مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۱ درخواست موریس را تایید کرده بود. دولت انگلیس سرانجام در ماه اکتبر سال ۲۰۲۴ (مهر ۱۴۰۳) اعلام کرد که حاکمیت بر این مجمع‌الجزایر را به موریس واگذار خواهد کرد اما کنترل پایگاه نظامی مشترک انگلیس و آمریکا در جزیره «دیه‌گو گارسیا» بزرگترین جزیره این مجمع‌الجزایر را بر اساس اجاره ۹۹ ساله حفظ خواهد کرد. این جزیره از دهه ۱۹۷۰ میلادی تا کنون محل استقرار یک پایگاه هوایی آمریکا و انگلیس بوده است.

دولت کشور جزیره‌ای «موریس» واقع در شرق قاره آفریقا در اقیانوس هند، بهمن ماه سال گذشته اعلام کرد که با دولت انگلیس در خصوص حاکمیت بر مجمع‌الجزایر «چاگوس» به توافق دست یافته اما امضای قرارداد نهایی به تاخیر افتاده تا دولت جدید آمریکا نیز جزئیات آن را بررسی کند.

بتازگی «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهوری آمریکا، تصمیم انگلیس برای واگذاری جزایر چاگوس به موریس را «حماقتی بزرگ» قلمداد کرد و گفت این موضوع از جمله دلایلی است که او می‌خواهد کنترل گرینلند را به دست گیرد. ترامپ افزود: انگلیس، متحد درخشان ما در سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)، به طور تکان‌دهنده‌ای قصد دارد جزیره دیه‌گو گارسیا، محل یک پایگاه نظامی حیاتی ایالات متحده، را به موریس واگذار کند و این کار را بدون هیچ دلیلی انجام می‌دهد.

وی ادامه داد هیچ شکی نیست که چین و روسیه متوجه این اقدام که از روی ضعف مطلق است، شده‌اند. اینها قدرت‌های بین‌المللی هستند که تنها قدرت را می‌شناسند، به همین دلیل است که ایالات متحده آمریکا، تحت رهبری من، اکنون و تنها پس از یک سال، بیش از هر زمان دیگری مورد احترام است.