شب یلدا یا به گویش محلی اول چله بزرگ در استان کهگیلویه و بویراحمد که به دیار آریوبرزن معروف است همچون دیگر نقاط کشور و با تفاوت های اندکی برگزار می شود.
به باور مردم این استان زمستان به ۲ بخش چله بزرگ و کوچک تقسیم می شود، که چله بزرگ ۴۰ روز و چله کوچک ۲۰ روز است.
متیل گویی یا همان روایت داستان های قدیمی یکی از مهمترین آیین های شب یلدا در کهگیلویه و بویراحمد است.
این داستان ها که با زبانی شیوا و لحنی دلچسب از سوی مادر بزرگ ها ایراد می شود، کودکان را مجذوب و بزرگترها را به خاطرات گذشته می برد.
متیل گویی معمولاً افسانه هایی درباره اجرام آسمانی و موضوعات انسانی است.
شاهنامه خوانی که معمولاً به صورت شفاهی از سوی پدربزرگ ها روایت می شود از دیگر آیین های شب یلدا در کهگیلویه و بویراحمد است.
پیشگویی رویدادهای آینده با فال های سنگی یا شکستن گردو از دیگر برنامه های رایج شب یلدا در این خطه است که البته در سالهای اخیر جای خود را به فال حافظ داده است.
در گذشته های نه چندان دور تمام شب های چله بزرگ یعنی اول دی تا دهم بهمن مردم دور هم جمع می شدند، اما با ماشینی شدن زندگی دور هم نشینی محدود به شب یلدا شده است.
شام شب یلدا معمولاً غذاهای سنتی مانند آش کارده، شله بادام و شله ماش است که البته در سالهای اخیر به غذاهای امروزی تغییر شکل یافته است.
پذیرایی از مهمانان با آجیل هایی محل مانند کلخنگ، مغز بنه، گندم برشته، کنجد بو داده، انجیر و مویز خشک انجام می شود.
آیین کاسه بهره یا بردن غذا برای همسایه های فقیر یکی دیگر از آیین های سنتی مردم این دیار است که نه تنها در شب یلدا بلکه در همه ایام سال بین مردم کهگیلویه و بویراحمد رایج است.
آیین شب یلدا که از هشت هزار سال پیش در بین ایرانیان رواج دارد، در سال ۱۳۸۷ در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد.
شب یلدا را شب تولد خورشید و آغاز خلقت می دانند، در باور ایرانیان باستان، یلدا شب تولد خورشید است.
یلدا، واژه سریانی به معنای ولادت، زایش و زادروز خورشید (مهر،میترا) است که در دوره ساسانیان به زبان فارسی راه یافت.
این کلمه به شب نخست زمستان و شب پایانی پاییز گفته می شود.
آیین شب یلدا در باور ایرانیان باستان به گونه ای بود که تاریکی در آن، شکست می خورد، روشنایی پیروز و خورشید زاده می شد، روزها رو به بلندی می گذاشت و تابش نور ایزدی فزونی می یافت.
استان کهگیلویه و بویراحمد را به دیار آریوبرزن می شناسند.
آریوبرزن یکی از سرداران دوره هخامنشی است.
این استان بخشی از تمدن عیلام بوده و بعد از ورود آرایی ها و در دوره بعد از اسلام جزئی از خاک تمامی حکومت های ایران بود.
کهگیلویه و بویراحمد با حدود ۷۰۰ هزار نفر جمعیت در جنوب غربی ایران قرار گرفته و این استان بیش از ۱۶ هزار کیلومتر مربع مساحت دارد.
ایرنا