روسیه، روز جمعه نهم ژانویه، اعلام کرد که برای دومین بار در جریان جنگ نزدیک به چهار ساله با اوکراین، از اورشنیک، جدیدترین موشک بالستیک مافوق صوت خود، استفاده کرده است؛ اقدامی که پیامی قاطع به کی‌یف و متحدان غربی‌اش ارسال می‌کند، از آغاز جنگ اوکراین به این سو، مسکو از انبوهی از پهپادها و انواع دیگر موشک‌ها استفاده کرده، اما هیچ‌یک از نظر برد و قدرت با اورشنیک قابل مقایسه نبوده‌اند.

به گزارش خبرگزاری فرانسه: به گفته مقامات روسیه، موشک بالستیک میان‌بُرد مافوق‌صوت اورشنیک(Oreshnik)، اواخر پنج‌شنبه، منطقه لویو در غرب اوکراین را هدف قرار داد. این منطقه در نزدیکی یک پایگاه نظامی‌ در لهستان، کشور همسایه اوکراین که عضو ناتو است، قرار دارد و یکی از مراکز اصلی انتقال تجهیزات نظامی متحدان غربی به کی‌یف به شمار میرود.

برخی مفسران نزدیک به کرملین این حمله را هشداری به رهبران اروپایی در برابر پیشنهاد اعزام نیروهایشان به اوکراین در چارچوب یک توافق احتمالی صلح میدانند. روسیه اعلام کرده است که استقرار چنین نیروهایی را نمی‌پذیرد و این نیروها را به عنوان اهداف مشروع تلقی خواهد کرد.

نگاهی به سلاح مافوق صوت روسیه و دلایل استفاده مسکو از آن در مقطع کنونی

حمله شب گذشته روسیه در حالی انجام شد که تلاش‌های آمریکا برای پایان دادن به جنگ اوکراین وارد مرحله‌ای سرنوشت‌ساز شده و به نظر می‌رسد نشان‌دهنده تمایل پوتین به مذاکره از موضع قدرت باشد؛ آن هم در شرایطی که نیروهای روسیه به‌تدریج اما پیوسته پیشروی می‌کنند.

برخی وبلاگ‌نویسان نظامی روسیه اشاره کرده‌اند که حمله به لویو در نزدیکی مرز لهستان، پیامی مستقیم به متحدان کی‌یف است که پیشنهاد داده‌اند پس از توافق صلح، نیروهای خود را برای تضمین امنیت به اوکراین اعزام کنند.

روسیه نخستین بار در نوامبر ۲۰۲۴ از موشک چندکلاهکه اورشنیک علیه دنیپرو در اوکراین استفاده کرده بود. ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در آن زمان این اقدام را پاسخی به تصمیم متحدان غربی اوکراین برای اجازه استفاده از سلاح‌های دوربردشان علیه خاک روسیه دانست.

رئیس‌جمهور روسیه اورشنیک را موشکی توصیف کرده که با سرعتی ۱۰ برابر سرعت صوت (۱۰ ماخ) «مانند شهاب‌سنگ» حرکت می‌کند و در برابر هرگونه سامانه پدافند موشکی مصون است. به گفته وی، این سلاح آن‌قدر قدرتمند است که چندین موشک از این نوع، حتی با کلاهک‌های متعارف، می‌توانند تخریبی به اندازه یک حمله هسته‌ای داشته باشند و قادرند پناهگاه‌های زیرزمینی در عمق «سه، چهار یا حتی چند طبقه پایین‌تر» را نابود کنند.

بنا بر اعلام ارتش روسیه، موشک اورشنیک هم قابلیت حمل کلاهک‌های متعارف را دارد و هم کلاهک‌های هسته‌ای. این موشک که برخلاف تسلیحات متعارف کوتاه‌برد روسیه، قادر است حمله‌ای متعارف اما بسیار قدرتمند را به هر نقطه‌ای در اروپا انجام دهد، ابزاری تازه برای تشدید تنش بدون توسل مستقیم به زرادخانه هسته‌ای در اختیار کرملین قرار می‌دهد. پیش از اصابت موشک، هیچ راهی برای تشخیص هسته‌ای یا متعارف بودن کلاهک آن وجود ندارد.

از آغاز جنگ اوکراین به این سو، مسکو از انبوهی از پهپادهای ارزان و کندپرواز و انواع دیگر موشک‌ها استفاده کرده، اما هیچ‌یک از نظر برد و قدرت با اورشنیک قابل مقایسه نبوده‌اند.

سامانه اورشنیک در بلاروس

وزارت دفاع روسیه ماه گذشته اعلام کرد که موشک اورشنیک در بلاروس مستقر و عملیاتی شده است. این وزارتخانه تعداد موشک‌ها و هسته‌ای یا متعارف بودن کلاهک‌های آن‌ها را مشخص نکرد، اما الکساندر لوکاشنکو، رئیس‌جمهور بلاروس، گفت که تا ۱۰ سامانه اورشنیک در این کشور مستقر خواهد شد. روسیه پیش‌تر نیز تسلیحات هسته‌ای تاکتیکی را در بلاروس مستقر کرده بود.

ولادیمیر پوتین در سال ۲۰۲۴ نسخه بازنگری‌شده‌ای از دکترین هسته‌ای روسیه منتشر کرد که بلاروس را زیر چتر هسته‌ای مسکو قرار میداد. این سند، آستانه استفاده احتمالی روسیه از سلاح هسته‌ای را به‌طور قابل‌توجهی کاهش داد و اعلام کرد که حمله متعارف هر کشوری به روسیه که با حمایت یک قدرت هسته‌ای انجام شود، به‌عنوان حمله مشترک تلقی خواهد شد؛ تهدیدی که آشکارا با هدف بازداشتن غرب از دادن مجوز به اوکراین برای استفاده از سلاح‌های دوربرد علیه خاک روسیه مطرح شد.