۱۵ سال پس از نخستین گرد و غبار، این بار ریزگردها به سراغ زیرساخت های خوزستان رفته اند. طوفان خاک، شبکه برق را از هشتم بهمن زمین گیر کرده است.
بر اساس گزارشی که مسؤولان ارائه کردند، به دنبال وقوع طوفان با سرعت ۶۰ کیلومتر در ساعت و به میزان بیش از ۶۶ برابر حد مجاز در هشتم بهمن ماه جاری، ۳۰ خط فشار متوسط از ۳۹۰ خط موجود در اهواز قطع شد. اما این همه ماجرا نبود و این گرد و خاک کم سابقه که یادآور طوفان های بهمن ۹۳ و بیش از ۱۰ شهرستان را درگیر کرده بود، به همراه رطوبت ناشی از اندکی باران و مه، شبکه فرسوده برق استان را در این ۲۰ روز با بحران بی سابقه ای مواجه کرد که سرانجام آن قطع مکرر برق در تعدادی از شهرهای استان به ویژه در کلانشهر اهواز و به تبع آن قطع آب و برق و تلفن و اینترنت شد.
اوج این بحران، تعطیلی مدارس و ادارات ۱۱ شهرستان به دلیل قطع آب و برق و خارج شدن پنج نیروگاه از مدار در روز ۲۳ بهمن بود.
علت قطع برق را مدیران برقی، رسوب گرد و خاک در تأسیسات به ویژه خطوط فوق توزیع انتقال و مقره های برق اعلام کردند که در پی افزایش رطوبت هوا دچار اختلال شده و از مدار خارج شدند. نبود تجهیزات برق اضطراری در تصفیه خانه های آب نیز قطع شدن آب را به همراه داشت.
در مجموع، قطع آب و برق باعث شد چند روز مدارس اهواز و تعدادی از شهرها تعطیل اعلام شود. لغو پروازها و اختلال در کسب و کار شهروندان نیز بخشی از آسیب ناشی از این پدیده بود.
اگر چه بی نظمی در اعلام تعطیلی مدارس با واکنش و گله مندی شهروندان روبرو شد، اما قطع مکرر آب و برق باعث شد چهار تجمع نیز در مقابل استانداری خوزستان برای اعتراض به گرد و غبار، طرح های انتقال آب و اختلال در آب و برق تشکیل شود.
در این مدت، علاوه بر تشکیل جلسات ستاد بحران استان، دولت با اعزام وزیران نیرو و جهاد کشاورزی و اختصاص امکانات و تشکیل جلسات ویژه، نیروی خود را برای حل مشکل ریزگردها و قطع آب و برق به صورت همزمان آغاز کند.

تمرکز بر کانون های فوق بحرانی

 
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار خوزستان نیز در گفت وگو با ایرنا با اشاره به وارد کردن تجهیزات برای رفع مشکل برق، گفت: مشکل قطع آب ناشی از بی برقی تا یک هفته آینده به طور کامل مرتفع می شود.
فرامند هاشمی زاده با تشریح اقدامات انجام شده در این مدت اظهار کرد: اختلال در وضع آب و برق و مخابرات، پس از وقوع گرد و خاک در ۸ بهمن اتفاق افتاده است. به همین دلیل جلسه ستاد بحران و مقابله با گرد و غبار در سفر جهانگیری معاون اول رئیس جمهوری به استان تشکیل شد که مصوبات و تقسیم کار خوبی انجام گرفت.
وی افزود: بر همین اساس وزارت جهاد کشاورزی، علاوه بر وظایف ذاتی خود در بیابان زدایی، به عنوان مسؤول و متولی طرح مهار ریزگردها انتخاب شد. همچنین در همین جلسه، وزارت جهاد کشاورزی ستادی با عضویت معاون این وزارتخانه، نماینده وزارت نیرو و استاندار خوزستان برای پیگیری این موضوع تشکیل داد.
هاشمی زاده با اشاره به اینکه این مصوبات در سه بخش در حال پیگیری است اضافه کرد: در بخش ابنیه به منظور احداث انهار و ساخت انواع پل و کانال به منظور آبرسانی به کانون های بحران تعیین شد.
وی تصریح کرد: مهار ریزگردها در ۲ بخش بیابان زدایی و مقابله با بیابان زایی انجام می شود که علاوه بر کنترل بیابان ها، زمین هایی که در حال تبدیل شدن به بیابان هستند نیز در برنامه قرار داند.
وی با بیان اینکه ۳۰ هزار هکتار از کانون های گرد و غبار در استان فوق بحرانی است اظهار کرد: این کانون ها در شهرستان های اهواز، ماهشهر و هندیجان قرار دارد که به عنوان اولویت نخست مهار کانون ها در برنامه مورد توجه قرار گرفته است.
هاشمی زاده اضافه کرد: این کانون ها پیش از این آبگیر بوده، اما سیلاب هایی که در گذشته در نهر کوپال، نهر مالح و نهر بحره به سمت این اراضی جریان داشت به دلیل خشکسالی، سدسازی و ساخت و ساز مختلف و تصرفات صنعتی، چندین سال است که قطع شده، علاوه بر این حقابه تالاب های استان نیز کاهش شدیدی داشته و این مسایل باعث شده این زمین ها به کانون های گرد و غبار تبدیل شود.

آب یک هفته دیگر عادی می شود

 
جانشین استاندار خوزستان در ستاد بحران همچنین با اشاره به دو سفر وزیر نیرو در روزهای اخیر و حضور معاونان وی در استان، گفت: در جلساتی که تشکیل شد قرار شده که اقدامات کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت برای حل مشکل برق استان انجام شود.
وی افزود: بر اساس برنامه های کوتاه مدت مقرر شده است که شست وشوی ‘مقره’ های برق و تأسیساتی که آلوده به گرد و خاک شده و در زمان بارندگی و افزایش رطوبت هوا دچار مشکل می شوند، انجام گیرد که این اقدام بر اساس گزارش هایی که شرکت های برق داده اند در حال اجراست.
‘مَقرّه’ یا گیره چینی پایه عایقی است که در دکل های انتقال برق در محل اتصال کابل های برق با دکل به کار می رود.
هاشمی زاده اضافه کرد: به دلیل رسوب بسیار شدید ناشی از گرد و خاک روی تجهیزات و خطوط و ایستگاه ها و نقش فوق العاده منفی آن در ایجاد اختلال در شبکه برق، شست وشوی تأسیسات، خارج از توان محلی است؛ بنابر این برای حل این مشکل وزارت نیرو بسیج شده و تاکنون ۲۰ دستگاه شست وشوی مقره برق وارد استان شده اند.
وی اظهار کرد: با وارد کردن ژنراتورهای برق اضطراری، مشکل قطع برق تصفیه خانه های شماره یک، گلستان و کوت عبدالله حل شده است و تأمین برق اضطراری برای تصفیه خانه شماره ۲ اهواز نیز در دست اجراست.
هاشمی زاده خاطرنشان کرد: تا یک هفته آینده مشکل برق اضطراری در تصفیه خانه های آب استان به کلی برطرف می شود و بعد از این امیدواریم در صورت قطع برق با مشکل بی آبی مواجه نشویم.
وی در ادامه با اشاره به اقدامات میان مدت برای رفع مشکل برق اظهار کرد: تعویض مقره ها به ویژه مقره های قدیمی از جمله این برنامه هاست.
هاشمی زاده با اشاره به وجود ۸۵ هزار کیلومتر خطوط برق در استان افزود: ۹۶ هزار مقره در استان وجود دارد که در مرحله نخست، تعویض یک سوم از این تجهیزات و جایگزینی نوع سیلیکونی آن در دستور کار قرار گرفته است.
وی تصریح کرد: شرکت برق متعهد شده است که همه این تجهیزات را به نحو مطلوبی شست وشو دهد.
هاشمی زاده همچنین تاکید کرد: در برنامه های بلندمدت نیز مسقف کردن ایستگاه های برق و تجهیز آنها باید انجام شود.

آغاز مبارزه

 
وزیر جهادکشاورزی و نماینده رئیس جمهوری در طرح مقابله با ریزگردهای خوزستان در همین ارتباط از آغاز عملیات ضربتی تثبیت ۴۰ هزار هکتار از کانون های بحرانی (داخلی) ریزگردها از روز چهارشنبه در خوزستان خبر داده است.
محمود حجتی چهارشنبه شب (۲۷ بهمن) پس از بازدید میدانی از کانون های ریزگردها در جنوب اهواز در جلسه بررسی راههای مقابله با ریزگردها در استانداری خوزستان، افزود: این طرح با مشارکت بسیج، جهاد نصر، اداره کل منابع طبیعی استان و برخی دستگاههای اجرایی استان و با بسیج تجهیزات و امکانات فنی تا یک ماه آینده به پایان خواهد رسید.
وی با بیان اینکه این طرح ضربتی به عنوان طرح کوتاه مطرح است، افزود: در طرح درازمدت و جامع مقابله با ریزگردها با منشاء داخلی، ۸۰۰ هزار هکتار از اراضی بیابانی از طریق بیولوژیک، کاشت گیاهان، درختان سازگار با محیط و در نقاطی به صورت مالچ پاشی و رهاسازی آب در مدت چهار تا پنج سال تثبیت خواهد شد.

ایرنا