لوموند دیپلماتیک؛ بزرگترين خبر دروغ پايان قرن بيستم

بيست سال پيش، ٢٤ آوريل ١٩٩٩، ١٣ کشور عضو سازمان پيمان اتلانتيک شمالي(ناتو)، از جمله ايالات متحده آمريکا، فرانسه و آلمان، جمهوری فدرال يوگسلاوی را بمباران کردند. اين جنگ با استفاده از اخبار دروغ رسانه‌ای، با هدف هماهنگ کردن افکار عمومی غرب با نظر رهبران ناتو، ٧٨ روزطول می‌کشد

 

وزير دفاع آلمان رودولف شارپينگ ادعا می‌کند که صرب‌ها «نسل کشی» کرده، «با سرهای بريده فوتبال بازی می‌کنند، پوست جسدها را مي‌کنند، جنين زنان باردار مرده را در آورده سرخ می‌کنند» وسخنانش توسط رسانه‌ها بازتاب می‌يابد؛ تلويزيون فرانسه کانال ١ در ٢٠ آوريل ١٩٩٩ اعلام می‌کند: «صد هزار تا پانصد هزار نفر» را کشتند، ديلي ميرر ٧ ژوئيه چنين می‌نويسد: «قربانيان را در کوره‌های که آلمان‌ها در آشويتس از آن استفاده می‌کردند سوزاندند». اين اخبار جعلي يک به يک افشا و محو می‌شوند – ولی پس از پايان مناقشه – از جمله توسط تحقيقات روزنامه نگار آمريکائی دانيل پرل(روزنامه وال استريت ٣١ دسامبر ١٩٩٩). بزرگترين دروغ پايان قرن، «طرح پتکوا(نعل اسب)»، نيز به همين سرنوشت دچار می‌شود.

 

سندی که قرار بود برنامه «نسل کشی» کوسووو توسط صرب‌ها را اثبات نمايد. انتشار خبر اين طرح توسط آلمان در آوريل ١٩٩٩، بهانه‌ای برای تشديد بمباران‌ها شد. اين دروغپردازی‌ها دست پخت کاربران پارانويای انترنت نبود، اکثر آنها توسط دولتهای غربی، ناتو و همچنين رسانه‌های بسيار مورد احترام انجام پذيرفت. (١)

 

از جمله لوموند، روزنامه‌ای که سر مقاله‌هايش مرجع بسياری از رسانه‌ها بود. هيئت نويسندگان روزنامه که در آن زمان توسط ادوی پلنل اداره می‌شد اعتراف می‌کنند که «مداخله نظامی را انتخاب کردند»(٢). در صفحه اول روزنامه ٨ آوريل ١٩٩٩ مقاله دانيل ورنه، اطلاعاتی که روز قبل توسط يوشکا فيشر وزير امور خارجه آلمان منتشر شده را عينا تکرار می‌کند.

 

اين اطلاعات براي او «بی‌ترديد درست بنظر می‌رسد». يوشکا فيشر ادعا می‌کند که: «دولت بلگراد برنامه‌ای بنام نعل اسب برای پاکسازی قومی طراحي کرده که آنچنان که از نامش بر می‌آيد بدنبال احاطه گاز انبری مردم آلباني است». پس از دو روز، روزنامه در تمامی عرض صفحه اول دوباره اين مطلب را چنين تکرار می‌کند: «چگونه سلوبدان ميلوسويچ طرح کشتار قومی را آماده کرد. طرح «پتکووا» خروج اجباری کوسووئی‌ها را از اکتبر ١٩٩٨ برنامه‌ريزی کرده بود. اين طرح حتی در طول مذاکرات رامبويه نيز اجرا می‌شد و ادامه يافت». لوموند «يک سند از نظاميان صرب» که از نو ادعا‌های مقامات آلمانی را باز نويسی کرده را مطرح می‌کند، تا آنجا که تمامی متن را عينا کپی می‌نمايد – امروزه آنرا فرمول از قبل تهيه شده می‌نامند – که از جانب بازرسی کل ارتش آلمان انتشار يافته بود. بدين سان، برلن قصد دارد که افکار عمومی نسبتا صلح طلب را براي اولين جنگ بوندسور (ارتش کنونی آلمان) پس از ١٩٤٥ عليه کشوری که پنجاه سال قبل توسط ورماخت(ارتش آلمان هيتلری) اشغال شد، آماده نمايد.

 

اما اين طرح جعلي است: اين طرح توسط سرويس‌های مخفی بلغارستان، و به قصد خود نمائی ونشان شوقشان برای ورود به ناتو ساخته شده و به آلمان انتقال يافته است. يوگوسلاوی چنين برنامه‌ای نداشته است. اين خبر دروغ(دسته گل) در١٠ ژانويه ٢٠٠٠ توسط روزنامه اشپيگل افشا و ١٢ سال بعد توسط وزيرامور خارجی سابق بلغارستان تائيد می‌شود. اين سند نمی‌بايست اعتماد جلب می‌کرد چون همانگونه که جورج گيزی نماينده پارلمان آلمان روز ١٥ آوريل ١٩٩٩ در مجلس فدرال (بوندستاک) بيان داشت،«نعل اسب» به زبان صربی«پوتکو ويسا» گفته می‌شود و نه«پوتکو وا».

 

در مارس ٢٠٠٠، هانز لوکی، سرتيپ آلمانی در کتابش چنين نوشت:«ترديدهائی در مورد وجود چنين سندی موجود است»؛ تحقيقات او آقای شارپينگ را مجبور به اعتراف کرد که نسخه «طرح» اصلی را در اختيار ندارد. در همان زمان سخن‌گوی دادگاه جنائی بين‌المللی برای يوگسلاوی، عناصر به‌اصطلاح برنامه را «چيزهای کم اعتبار» توصيف کرد (هامبورآبند بلات، ٢٤ مارس)، و دادستان کارلا دل، در مورد محکوميت ميلوسوويچ در سال ١٩٩٩ وسپس سال ٢٠٠١، حتی به آنها اشاره‌ای هم نمی‌کند.

 

پلنل کمی پس از بمباران چنين توضيح می‌دهد: «جنگ اساسی‌ترين چالش براي روزنامه نگار است. آنجاست که او اعتبار خود را ثابت يا نقض می‌کند.»(٣) او که مدعی است «علاقه‌ای عميق به واقعيت‌های هر چند جزئي دارد» در کتابش در دفاع از مداخله نطامي هرگز به اين مسئله اشاره نکرد.(٤) مثل اينکه او هميشه با احتياط به اين مسئله نگريسته است: «نعل اسب» سندی است بسيار بحث‌انگيز، که اعتبار آن هرگز اثبات نشده»(١٦ فوريه ٢٠٠٢).

 

ژان آرنودرنس و لوران جسلين، متخصصين بالکان و روزنامه نگار، طرح پلوتکووا را «نمونه بارز يک خبر جعلی منتشر شده توسط ارتش کشورهای غربی وتکرار آن از جانب روزنامه‌های بزرگ اروپائی» می‌دانند(٥).

 

مراسم سالگرد اين جنگ تنها توجيه کننده بازنگری اين اتفاق نيست. بلکه برخی از عواقب آن هنوز بر زندگی بين‌المللی تاثير گذار است. ناتو برای اولين عمليات مسلحانه‌اش از زمان بوجود آمدن در سال ١٩٤٩، حمله به کشوری را انتخاب می‌کند که به هيچ کشور عضو ناتو حمله نکرده است. ناتو انگيزه بشر دوستانه را بهانه کرده و بدون مجوز سازمان ملل عمل می‌کند. اين پيشينه، با توسل به خبر جعلی ودروغی بزرگ، به آمريکا در حمله به عراق در سال ٢٠٠٣ کمک می‌کند. چند سال بعد، اعلام استقلال کوسوودر فوريه ٢٠٠٨، مسئله غير قابل نقض بودن مرزها را بطور جدی زير سوال می‌برد. و روسيه بر پايه اين پيشينه، استقلال آبخازی و اوستی دو منطقه جدا شده از گرجستان را به رسميت می‌شناسد. سپس در مارس ٢٠١٤ کريمه را به روسيه می‌پيوندد.

 

جنگ کوسوو توسط اکثريتی از کشورهای رهبری شد که «چپ» در آنها بر سرکار بود و توسط اکثريت احزاب محافظه کار پشتيبانی گرديد، و هيچکس مايل به بازنگری دروغپردازی رسمی آن نداشت و کاملا قابل فهم است که روزنامه نگارانی که مشغوليت «خبر های جعلی» دارند ترجيح دهند که نگاهشان را بسوئی ديگر بی‌فکنند.

 

١- Cf. Serge Halimi, Henri Maler, Mathias Reymond et Dominique Vidal, L’opinion, ça se travaille… Les médias, les « guerres justes » et les « justes causes », Agone, Marseille, 2014.

٢- Pierre Georges, directeur adjoint de la rédaction du Monde, entretien accordé à Marianne, Paris, 12 avril 1999.

٣- Cité dans Daniel Junqua, La Lettre, n° 32, Paris, avril 1999, et reproduit sur Acrimed.org, novembre 2000.

٤- Edwy Plenel, L’Épreuve, Stock, Paris, 1999.

٥- La Revue du crieur, n° 12, Paris, février 2019.

لومند دیپلماتیک

روسیه در صدد ایجاد بلوکی برای مقابله با اقدام نظامی آمریکا علیه ونزوئلا

وزیر امور خارجه روسیه با تأکید بر ضرورت گفت‌وگو برای حل بحران ونزوئلا، اعلام کرد، مواضع مسکو و واشنگتن در قبال این بحران ناسازگار است.

ادامه »

ازبکستان, امریکا, امریکای لاتین, جهان, حقوق بشر, خبر, روسیه, مداخله نظامی, ونزوئلا

آمریکا: بازداشت گوایدو، تیر خلاص مادورو خواهد بود

یک نماینده دولت آمریکا بامداد شنبه به خبرنگاران ضمن تکرار امکان استفاده از گزینه نظامی در بحران ونزوئلا گفت: بازداشت «خوان گوایدو» رئیس مجلس ملی، آخرین اشتباه «نیکولاس مادورو» و تیر خلاصی برای وی خواهد بود.

ادامه »

امریکا, امریکای لاتین, جهان, خبر, روسیه, ونزوئلا

هشدار «ریابکوف» درباره مداخله نظامی آمریکا در ونزوئلا؛ مسکو از منافع خود در ونزوئلا محفاظت خواهد کرد

به گزارش راشا‌تودی، «سرگئی ریابکوف» معاون وزیر خارجه روسیه پس از دیدار با «الیوت آبرامز» نماینده ویژه آمریکا در امور ونزوئلا اعلام کرد که به‌واشنگتن درباره سوءاستفاده از کمک‌های بشردوستانه به‌کاراکاس به‌عنوان بهانه‌ای برای دخالت در این کشور هشدار داد و تأکید کرد که مسکو از منافع خود در ونزوئلا محفاظت خواهد کرد.

ادامه »

امریکا, جهان, خبر, روسیه, ونزوئلا